Kamu harcamalarının vergi uyumuna etkisi: Türkiye örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN ARIMAN
Danışman: Mehmet Tunçer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, İnsanlar neden vergi öder? ve Kamu harcamalarının vergi uyumu üzerinde bir etkisi var mı? sorularına cevap aranmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışmanın amacı, Türkiye'de, kamu harcamalarının vergi uyumuna olan etkisini tespit etmek ve Türkiye'deki vergi uyumunun artırılması için bu tespit doğrultusunda fonksiyonel sınıflandırmaya göre kamu harcamaları kullanılarak çözüm önerileri geliştirmektir. Bu amaç doğrultusunda bilimsel araştırmalar-nitel araştırma-betimsel analiz-kesitsel araştırma ve tümevarım yöntemi kullanılmıştır. Vergi uyumu araştırma yöntemlerinden, yüz yüze anket yöntemi kullanılmıştır. Örneklem belirlenmesinde, tesadüfi örnekleme yöntemlerinden tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Buna göre Türkiye'de 12 ilde 800 dolaysız vergi mükellefine anket uygulanmıştır. İller itibariyle genel bütçe vergi gelirleri Tahsilat/Tahakkuk oranı ikincil veri olarak kullanılmıştır. Anket çalışması ile elde edilen veriler SPSS ve AMOS paket programları kullanılarak analiz ve test edilmiştir. Bu bağlamda, SPSS'de AFA yapılmış ve AMOS'ta DFA yapılmıştır. AFA ve DFA sonucunda beş faktör boyutunun vergi uyumunu ölçmek için yeterli olduğu tespit edilmiştir. AMOS'ta Path analizi yapılarak vergi uyumunu etkileyen faktörler ve değişkenler tespit edilmiştir. Buna göre; sosyal, kamu harcamaları ve adalet faktörlerinin vergi uyumu üzerinde anlamlı etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Gelir değişkeninin, vergi uyumu üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, ekonomik ve mali bağlantı faktörlerinin vergi uyumu üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Mükelleflerin çoğunun, ödeyeceği vergi artmadan; genel kamu hizmetleri, kamu düzeni ve güvenlik hizmetleri, ekonomik işler ve hizmetler, çevre koruma hizmetleri, iskân ve toplum refahı hizmetleri, dinlenme kültür ve din hizmetleri ve sosyal güvenlik ve sosyal yardım hizmetleri için yapılan harcamaların daha fazla yapılmasını tercih ettiği tespit edilmiştir. Yine mükelleflerin çoğunun, ödeyeceği verginin artması gerekse bile; savunma, sağlık ve eğitim hizmetleri için yapılan harcamaların daha fazla yapılmasını tercih ettiği tespit edilmiştir. Ayrıca, kamu harcamalarının vergi uyumu üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir.