Power Systems and Energy Research Group

Kısa Bilgi Notu

Orta Doğu Krizi, Hürmüz Boğazı ve Küresel Enerji Piyasalarına Etkileri

Genel Durum: 28 Şubat'ta bölgede başlayan savaş, Hürmüz Boğazı'ndaki enerji ticaretini engelleyerek küresel petrol piyasası tarihindeki en büyük arz kesintisine yol açmıştır. Boğazdaki deniz trafiğinin fiilen durması ve altyapı hasarları, sadece enerji güvenliğini değil, dünya ekonomisini de derinden etkilemektedir.

Öne Çıkan Rakamlar ve Çarpıcı Eğilimler:

• Fiyat Sıçramaları: Çatışmaların başlamasından bu yana Brent ham petrol vadeli işlemleri %40'tan fazla, Avrupa doğal gaz göstergesi olan Hollanda TTF ise %60'ın üzerinde artış göstermiştir.
• Arz Kayıpları: Savaş nedeniyle küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzı yaklaşık %20 oranında azalmıştır. Boğazdan geçen petrol akışı günlük yaklaşık 20 milyon varilden yok denecek kadar az bir seviyeye gerilemiştir.
• Üretim Kesintisi: Trafiğin durması ve depolama alanlarının dolması nedeniyle Körfez ülkeleri toplam petrol üretimini en az 10 milyon varil/gün azaltmak zorunda kalmıştır.

Kritik Darboğaz: Hürmüz Boğazı ve Asya'nın Kırılganlığı:

• Alternatifsiz Rota: 2025 yılında dünyadaki deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin yaklaşık %25'i ve 110 milyar metreküpten fazla LNG bu boğazdan geçmiştir. Bu boğazı es geçebilecek alternatif boru hattı kapasitesi (sadece Suudi Arabistan ve BAE üzerinden) günlük 3.5 ila 5.5 milyon varil ile oldukça sınırlıdır.
• Asya'nın Riski: Boğazdan geçen petrolün yaklaşık %80'i ve LNG'nin neredeyse %90'ı Asya pazarına gitmekteydi. Asya piyasaları bu kesintiye karşı en savunmasız bölge konumundadır.

IEA'nın Tarihi Müdahalesi ve Diğer Sektörlere Etkisi:

• Rekor Stok Salınımı: Krizin etkilerini hafifletmek için Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler 11 Mart'ta oybirliğiyle 400 milyon varillik acil durum petrol stokunu piyasaya sürme kararı almıştır. Bu hamle, ajans tarihindeki en büyük koordineli stok salınımıdır.

Hazırlayan: Bora Çavdar (AI Desteği: Gemini)

Kaynak: IEA - The Middle East and Global Energy Markets