Akademik Veri Yönetim Sistemi
Sivrikaya O. (Yürütücü), Akçay B., Bayat E. E., Keleşoğlu M. K., Günaydın M., Sunca F., et al.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Diğer, 2026 - 2029
Doğal afetler arasında yer alan depremler, ülkemizde sık yaşanan, can ve mal kayıplarına yol açan ve sosyal istikrarsızlıklara neden olan başlıca afet türüdür. Bu bağlamda, depreme dayanıklı yapı tasarımı temel unsur olmakla birlikte, yapıların deprem anındaki performansı yalnızca tasarım ve inşa özellikleriyle değil, aynı zamanda deprem dalgalarının yayılımını gerçekleştirdiği zemin koşulları ve yapı-zemin etkileşimi ile de doğrudan ilişkilidir. Bununla birlikte nüfus artışına bağlı, yüksek katlı binalara veya zayıf temel zeminine sahip bölgelerde yapı inşası kaçınılmaz hale gelmektedir. Böyle durumlarda depreme dayanıklı yapı tasarımı için Kazıklı Radye Temel (KRT) sistemi yaygın olarak kullanılmaktadır. KRT sistemi, kazıklar ile radye temel arasındaki rijit bağlantı sayesinde temel taşıma kapasitesinin artırılmasını, toplam ve farklı oturmaların azaltılmasını sağlamaktadır. Bu tür temele sahip yapılarda, deprem etkisi altında yapı-kazık-zemin arasında etkileşim söz konusudur. Bu etkileşim sonucunda; deprem dalgaları zemini, zemin kazıkları, kazıklar radye temeli, radye temel de üst yapıyı kinematik etkileşime maruz bırakmaktadır. Üst yapı salınımından dolayı eylemsizlik davranışı ortaya çıkarak kazıklar tekrar zorlanmaktadır. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğinde (TBDY, 2018) belirtildiği üzere, yapı-kazık-zemin ayrık sistem çözümü çok zaman alıcı, kompleks ve yorucu olup bütünleşik yapı-kazık-zemin sistem çözümünde ise çok güçlü bilgisayarlara ihtiyaç duyulmaktadır.
Yapı-kazık-zemin etkileşiminin doğru biçimde modellenmesi, güvenli yapı tasarımı için zorunlu bir gereklilik olup bu alanda literatürde birçok deneysel ve sayısal çalışma bulunmaktadır. Ancak, deneysel çalışmaların sayısal modellerle bütünleştirildiği çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Önerilen proje kapsamında Karadeniz Teknik Üniversitesi Deprem ve Yapı Sağlığı Laboratuvarı bünyesinde bulunan laminer zemin tankı ve sarsma masası kullanılarak yapı-kazık-zemin etkileşiminin farklı yükleme senaryoları altında incelenecek, RSPile yazılımı kullanılarak sismik yükler altındaki kazıkların davranışlarının belirlenip bu bağlamda 3B sayısal modeller oluşturulacaktır. Deneysel çalışmalar sonucunda elde edilecek verilerin PLAXIS 3D yazılımında oluşturulacak 3B yapı-kazık-zemin etkileşimi modellerinin doğrulanması ve iyileştirilmesi için kullanılması amaçlanmaktadır. Bu yaklaşımla, mevcut literatürdeki önemli bir boşluk doldurulacak, elde edilen sonuçlar akademik araştırmalara, kamu kurumlarına ve özel sektör uygulamalarına değerli katkılar sunacaktır.