Ilex colchica Pojark. Yapraklarının Dermokozmetik Potansiyelinin ve Fenolik Profilinin İncelenmesi

Ataseven R.(Yürütücü), Düzgün R., Subaş T.

TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2027

Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
Başlama Tarihi: Haziran 2026
Bitiş Tarihi: Haziran 2027

Proje Özeti

Dünya genelinde kozmetik ürünlere olan ilgi ve talep her geçen gün artmaktadır. Bitkiler sekonder metabolitlerinden dolayı dermokozmetik ürün geliştirmek için önemli doğal kaynaklardır. Aquifoliaceae familyasına ait tek cins olan Ilex Tourn. ex L., dünya çapında yaklaşık 570, ülkemizde ise 2 türle temsil edilmektedir. Ilex türlerinin triterpenoitler ve triterpenoit saponozitler, fenolik bileşikler, flavonoitler ile alkaloitler taşıdıkları raporlanmıştır. Yapılan çalışmalarda antioksidan, antiinflamatuvar, antimikrobiyal aktiviteler gösterdikleri, lipit metabolizması üzerinde etkili oldukları, anti-obezite, antidiyabetik, enzim inhibitör (asetilkolinesteraz, bütirilkolinesteraz, tirozinaz, α-amilaz ve α-glukozidaz) etkilere sahip oldukları gösterilmiştir. Fitokimyasal bileşimleri göz önüne alındığında dermokozmetik alanda kullanılma potansiyeli taşıdıkları tahmin edilmektedir.

Ülkemizde doğal olarak yetişen I. colchica Pojark. üzerinde yapılan çalışmalar sınırlı olmakla birlikte dermokozmetik alanda değerlendirilebilirliğine dair bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu proje kapsamında türün yapraklarının dermokozmetik alanda kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi ve fenolik profilinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda yapraklardan hazırlanan metanol ekstresi ile kloroform, etil asetat ve arta kalan su alt ekstrelerinin enzim inhibitör (kolajenaz, tirozinaz) ve antioksidan (FRAP, CUPRAC) aktiviteleri incelenecek ayrıca ekstrelerin fenolik profili yüksek performanslı sıvı kromatografisi (YPSK) kullanılarak araştırılacaktır.

Projenin sonuçları ışığında cilt bakımı ve cilt yaşlanmasını önlemek için I. colchica’nın etkinliği değerlendirilecek, türün dermokozmetik potansiyeli için temel veriler sunulacak ve sonuçlar daha ileri çalışmalar için yol gösterici olacaktır. Ayrıca lisans öğrencilerinin proje kapsamında yapılacak bilimsel araştırmalarda bilgi ve tecrübe kazanması hedeflenmektedir.