Akademik Veri Yönetim Sistemi
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2025 - 2026
Patates (Solanum tuberosum L., fam: Solanaceae), genellikle gıda olarak kullanılan bir yumru olup, nişasta, diyet lifleri, amino asitler, mineraller, vitaminler ve fenolik bileşikler gibi çeşitli biyoaktif bileşiklerin kaynağıdır. Fenolik bileşikler, patates bitkisi tarafından bakterilere, mantarlara, virüslere ve böceklere karşı bir koruma yanıtı olarak sentezlenir. Çeşitli çalışmalar, bu patates bileşiklerinin insanlarda sağlıkla ilgili destekleyici etkiler sergilediğini göstermiştir. Mor etli patates de çoğunlukla fenolik bileşenleri, antosiyaninleri, flavonoller ve fenolik asitleri yüksek oranda içermektedir ve bu nedenle iyi bir diyet kaynağıdır. Bu çalışmanın amacı, farklı pişirme yöntemlerinin, Türkiye de yeni geliştirilen 'ilkmor' (Solanum tuberosum L.) patates çeşidindeki polifenolik bileşiklerin ve bazı enzim inhibisyon değerleri üzerindeki etkilerini incelemektir.
Bu amaçla patates örnekleri derin yağda kızartma, fırınlama ve suda haşlama olacak şekilde üç farklı geleneksel pişirme tekniği kullanılarak hazırlanacaktır. Ayrıca patates kabukları ve çiğ patateslerden de örnekleme yapılacaktır. Örneklerin metanolle alınan ham özütlerinin yanında katı faz ekstraksiyonu (SPE) ile polifenolik ve antosiyaninler fraksiyonlanacaktır. Fraksiyonların toplam fenolik, flavonoid ve antosiyanin içerikleri, enzim (kolinesteraz, α-amilaz, α-glukozidaz, tirozinaz ve üreaz) inhibisyon aktiviteleri spektrofotometrik yöntemle belirlenecektir.
Çalışmalar sonucunda daha önce enzim inhibisyon aktivite değerleri rapor edilmemiş olan ‘İlkmor‘ mor patates çeşidinin fenolik biyoaktif bileşenlerinin enzim inhibisyon aktivite potansiyelleri hakkında ve ayrıca yaygın olarak kullanılan pişirme tekniklerinin biyoaktif fenolik bileşenlere etkisi hakkında ilk bulgular elde edilecektir. Elde edilecek bilimsel veriler bir ön çalışma niteliğindedir. Mevcut çalışmadaki pişirme teknikleri arasında bir farklılık bulunması durumunda, güncel diğer farklı pişirme tekniklerini de kapsayacak fenolik biyoaktif bileşenlerin bireysel olarak belirleneceği daha üstün nitelikli bir sonraki bir projenin hazırlanmasının da alt yapısını ortaya koyacaktır. Mevcut proje çok zengin biyoçeşitliliğe ve tarım ürünlerine sahip olan Ülkemiz‘in geleneksel tıp, gıda ve farmasötik sektöründe ön plana çıkmasına katkı sağlayacaktır. Projenin başarı ile sonuçlandırılması durumunda ulusal ya da uluslararası düzeyde bir makale yayınlanacaktır. Çalışmaları bizzat yürütecek olan lisans öğrencisi çalışma alanında madde ayırma ve saflaştırma teknolojileri ve enzim aktivite çalışmaları konusunda deneysel ve teorik olarak tecrübe kazanacaktır. Ayrıca yürütücü lisansüstü eğitimine bir adım daha önde tecrübeli ve eğitimli olarak başlayacak ve proje üretme potansiyeli artacaktır.