Orman Yollarında Hidrolik Sanat Yapılarının Boyutlarının Tahmin Edilmesinde Debi Miktarının Belirlenmesi

TÜBİTAK Projesi, 2214/A YURT DIŞI DOKTORA SIRASI ARAŞTIRMA BURS PROGRAMI, 2024 - 2025

Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
Destek Programı: 2214/A YURT DIŞI DOKTORA SIRASI ARAŞTIRMA BURS PROGRAMI
Başlama Tarihi: Kasım 2024
Bitiş Tarihi: Ocak 2025

Proje Özeti

Orman yollarından tam anlamıyla faydanın sağlanabilmesi, yıl boyunca nakliyatın kesintisiz bir şekilde planlanabilmesi için günümüzde büyük yatırımlar yapılmaktadır. Bu yollara zarar veren suların yol yüzeyinden güvenli bir şekilde uzaklaştırılması için gerekli sanat yapılarının doğru bir şekilde boyutlandırılarak inşa edilmesi gerekmektedir. Yanlış boyutlandırılmış sanat yapılarının bakım ve onarım işlemleri inşa edildiği maliyetleri bulabilmekte hatta bu maliyetleri geçebilmektedir. Bu durumun önüne geçebilmek ve gereksiz harcamalardan kaçınmak için sanat yapılarının boyutlandırılması büyük önem arz etmektedir. Günümüz ormancılığında sanat yapılarının boyutlandırılmasında 292 sayılı tebliğe göre Talbot formülü kullanılmaktadır. Talbot formülü dahil olmak üzere karayollarının da kullandığı DSİ birim hidrograf yöntemi, sentetik birim hidrograf yöntemi, HEC-RAS ve SCS-CN gibi yöntemlerin barındırdığı parametrelerin en az bir tanesinin seçimi planlayıcının deneyimine bırakılmıştır. Bu bağlamda, planlayıcının deneyimini ortadan kaldırmak ve boyutlandırma işlemlerinde temel değişken olan debi miktarını bir yazılım ile belirlemek için bu çalışma planlanmıştır.

Bu çalışmada, DSİ 22. Bölge Müdürlüğü kapsamındaki iller çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Çalışma alanındaki orman yolları ve derelerin kesiştiği yerlerde önceden yapılmış sanat yapılarının bulunduğu alanlar deneme alanı olarak alınacaktır. Bu deneme alanlarındaki topoğrafik özellikler, bitki örtüsü, toprak türü ve yağış miktarları belirlenerek bir orman yolunda planlanacak sanat yapısından geçebilecek su miktarı belirlenmeye çalışılacaktır. Alanda mevcut bulunan akım gözlem istasyonlarındaki değerler de elde edilecek ve bu değerler kontrol alınarak sonucun doğruluğu test edilecektir. Çalışmanın doğruluğu test edildikten sonra bir yazılım ile desteklenerek sanat yapısının konumlandırılacağı noktadaki debi miktarının belirlenmiş olacağı düşünülmektedir. Debi miktarının belirlenmesi ile o alanda konumlandırılacak sanat yapısının boyutlarına da karar verilebileceği öngörülmektedir. Planlaması yapılan sanat yapılarının doğru boyutlandırılmaları sonucunda, daha uzun ömürlü, bakım onarım çalışmalarına harcanan masrafların daha az olacağı ve yolların dört mevsim kullanılabileceği bir yol planı amaçlanmaktadır.

Bu araştırma önerisi kapsamında İtalya’da bulunan hidrolik sanat yapılarının boyutlandırılması için kullanılan yöntemler ile taşkın analizinde kullanılan yöntemler belirlenerek çalışmalar yerinde incelenecek ve ülkemizdeki sanat yapılarıyla boyutlandırma farkları üzerinde çalışılacaktır.