Tanacetum parthenium (L.) Sch.Bip. (Asteraceae) sulu özütlerinin genotoksik/antigenotoksik etkilerinin Helianthus annuus (Asteraceae) genetik sisteminde incelenmesi
Sağan R. (Yürütücü)
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2025 - 2026
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
- Başlama Tarihi: Mayıs 2025
- Bitiş Tarihi: Temmuz 2026
Proje Özeti
Tıbbi bitkiler, geleneksel tıpta uzun bir süredir kullanılmakta ve birçok bitkinin genotoksik ve sitotoksik etkileri olduğu bilinmektedir. Bu nedenle, tıbbi bitkilerin genotoksisite testlerinin yapılması oldukça önemlidir. Asteraceae ailesine mensup çok yıllık bir otsu bitki olan Tanacetum parthenium, baş ağrısı, migren, ateş, safra taşı gibi birçok sağlık sorununun tedavisinde kullanılmaktadır. Uçucu yağları ve biyoaktif bileşenleri, antioksidan ve anti-inflamatuar özellikler göstermektedir ve yaygın bir etnobotanik kullanımı bulunmaktadır. Ancak, literatür verilerine göre T. parthenium türüne ait genotoksik etkilerine dair henüz bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu proje, ilk kez bitkinin geleneksel tıptaki kullanımına bağlı olarak, sulu özütlerinin Helianthus annuus L. (ayçiçeği) kök ucu hücreleri üzerindeki genotoksik etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Proje kapsamında ilk olarak, bitkinin çiçeklenme evresindeki kısımlarından farklı konsantrasyonlarda sulu özütler elde edilecektir. Helianthus annuus tohumları çimlendirilerek, farklı konsantrasyonlardaki bitki özütleri ile muamele edilecek ve hazırlanan preparatlar mikroskop altında incelenecektir. Her grupta 5 farklı preparat kullanılacak ve her birinden en az 500 mitotik hücre değerlendirilecektir. Mitotik indeks, profaz, metafaz, ana telofaz aşamaları ve kromozom anormallikleri analiz edilerek T. parthenium'un mitotik hücreler ve somatik kromozomlar üzerindeki genotoksik etkileri belirlenecektir. Böylece T. parthenium'un mitotik hücreler ve somatik kromozomlar üzerindeki potansiyel genotoksik etkileri değerlendirilecektir. Yapılan çalışma sonucunda elde edilen bulgular, Tanacetum parthenium'un güvenli kullanımını destekleyecek önemli veriler sunarak, bu bitkinin gelecekteki potansiyel tıbbi uygulamalarına zemin hazırlayacaktır. Aynı zamanda bitkinin sağlık, farmokoloji gibi alanındaki kullanımına katkı sağlayacaktır. Böylece, geleneksel tıptaki uygulamalarının yanı sıra modern tıptaki kullanımları için de güvenilir bir temel oluşturmuş olacaktır.