Akademik Veri Yönetim Sistemi
Turgut H. (Yürütücü), Acar C., Turgut B., Hatay T. Y., Yücesan Z.
TÜBİTAK - AB COST Projesi , 2025 - 2028
Kaçkar Dağları, Türkiye'nin kuzeydoğusunda yer alan ve zengin biyolojik çeşitliliğiyle dikkat çeken önemli bir dağ
ekosistemidir. Ancak, iklim değişikliği, sosyo-ekonomik dönüşümler, göç hareketleri, tarımsal baskılar ve turizm faaliyetleri gibi faktörler, bölgedeki ekosistemlerin marjinalleşmesine yol açmaktadır. Bu süreç, ekolojik ve sosyo-ekonomik dengesizlikleri artırarak ekosistem hizmetlerinin sürdürülebilirliğini tehdit etmekte ve yerel toplulukların yaşam stratejilerini zorlaştırmaktadır. Proje, Kaçkar Dağları'ndaki marjinalleşme süreçlerini mekânsal analiz yöntemleriyle incelemeyi ve ekolojik dayanıklılığı artırarak ekosistem kırılganlığını azaltmaya yönelik sürdürülebilir stratejiler geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Kaçkar Dağları marjinalleşmesi projesine ilk olarak marjinalleşme kriterlerinin belirlenmesi ile başlanacaktır. Bu kriterler, topoğrafik, iklimsel, demografik ve arazi kullanımına ilişkin faktörleri kapsayacaktır. Kriterlerin belirlenmesi, marjinalleşmenin hangi unsurlardan etkilendiğini ortaya koyacaktır. Ardından, CORINE Arazi Sınıfı verileri kullanılarak bölgedeki arazi kullanımındaki değişimlerin incelenmesi sağlanacaktır. CORINE verileri, 1990 yılından itibaren toplanmaya başlanmış olup, zaman içindeki değişimleri göstermek açısından büyük önem taşımaktadır. Bu veriler, marjinalleşme süreçlerinin mekânsal analizinde kullanılacaktır.
Elde edilen kriterler ve veriler doğrultusunda, marjinalleşme risk haritaları oluşturulacak ve risklerin mekânsal dağılımı analiz edilecektir. Bu amaçla, Mekânsal Çok Kriterli Karar Analizi (MCDM) ve Analitik Ağ Süreci (ANP) yöntemleri kullanılacaktır. Ayrıca, InVEST modeli kullanılarak karbon depolama ve erozyon risk haritaları üretilecek, ardından bu veriler mekânsal analiz sürecine entegre edilerek temel ekosistem hizmetlerinin marjinalleşme sürecinden nasıl etkilendiği değerlendirilecektir.
Analiz süreci sonucunda, öncelikli alanlar belirlenerek bu bölgelerde yerel paydaşlarla işbirliği içinde koruma ve restorasyon stratejileri geliştirilecektir. Proje, biyolojik çeşitliliğin korunması, ekosistem hizmetlerinin sürdürülebilir kullanımı ve yerel toplulukların refahının artırılması amacıyla hem ekolojik hem de sosyo-ekonomik boyutları birarada değerlendiren disiplinlerarası bir yaklaşımla ele alarak Kaçkar Dağlarındaki marjinalleşme sorununa çözüm üretip sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkıda bulunacaktır.