Toys and Playing Objects in Ottoman Istanbul During the Age of Change


Erdinçli İ.

Belleten, vol.86, no.305, pp.319-358, 2022 (Journal Indexed in AHCI) identifier

  • Publication Type: Article / Article
  • Volume: 86 Issue: 305
  • Publication Date: 2022
  • Doi Number: 10.37879/belleten.2022.319
  • Title of Journal : Belleten
  • Page Numbers: pp.319-358

Abstract

The purpose of this study was to determine -in tangible terms without ignoring the status of toy-making- what kind of toys and playing objects the children played with in Istanbul during the Ottoman times. In this regard, the study focused on Eyüp district of Istanbul that was the leading district in terms of toy making in Istanbul beginning in the second half of the 17th century. However, after the second half of the 19th century, European toys of industrial production started to fill the shelves of the toy shops. Rather a well-known subject, the state of toy-making in Eyüp and what those toys meant for the Ottoman children during the modern age has not been thoroughly studied. This is partly because the researchers have not questioned how the contemporary writers viewed the traditional and modern toys in Ottoman Istanbul. Studies often mentioned the introduction of European toys in Istanbul with the coming of the modern age but did not tangibly describe what those toys were. Therefore, this study intended to fill this gap by surveying the archival sources, contemporary observations, newspapers, child magazines and yearbooks. This study posited that toy-making in Eyüp was negatively affected by the influx of European toys in Istanbul but did not disappear in the short term. With the advent of the 20th century, a la franca toys replaced the traditional Eyüp toys. The increasing emphasis on modern education, the growing in the quantity and quality of children’s press after the 1908 revolution and the advertising articles of the Ottoman intellectuals helped the European toys dominate the market.

Çalışmanın amacı, Osmanlı İstanbul’unda çocukların hangi oyuncaklar ve oyun nesneleriyle oynadığını, oyuncakçılığın durumunu da göz ardı etmeden somut olarak belirlemektir. Bu bağlamda 17. yüzyılın ikinci yarısından itibaren oyuncak imalinde öne çıkan İstanbul’un Eyüp semtine odaklanılmıştır. 19. yüzyılın ortalarındaysa endüstriyel üretim alafranga oyuncaklar, Avrupa menşeli mağazaların raflarında görünür hale gelmiştir. Nispeten daha iyi bilinse de Eyüp oyuncakçılığının ve oyuncaklarının değişim sürecindeki durumu, dönemin çocukları açısından nasıl bir değere sahip olduğu incelenmemiştir. Bunun nedenlerinden biri; dönemin yazınında geleneksel ve modern oyuncaklara yönelik nasıl bir yaklaşım sergilendiğinin sorgulanmamasıdır. Araştırmacılar; modern çağda Avrupai oyuncakların İstanbul’a girdiğinden sıklıkla bahsetmekte ama bunların somut olarak nelerden oluştuğunu nadiren belirtmektedir. Sözü edilen odak noktalarından hareketle planlanan çalışma; arşiv belgeleri, çağdaş gözlemler, yıllıklar, gazeteler ve çocuk dergileri ile mecmualarına dayanmaktadır. Çalışmada; Eyüp oyuncakçılığının Avrupa menşeli oyuncakların İstanbul’a girmeye başlamasından olumsuz etkilendiği ama kısa süre içinde yok olmadığı ileri sürülmektedir. Alafranga oyuncaklar, 20. yüzyılın ilk çeyreğinde geleneksel Eyüp oyuncaklarının yerini almıştır. Modern eğitime daha fazla önem verilmesi, Hürriyet’in ilan edildiği 1908 yılından sonra çocuklara yönelik süreli yayınların nicelik ve niteliğinin artması ve Osmanlı aydınlarının tanıtım yazıları, Avrupai oyuncakların İstanbul pazarına hâkim olmasına katkıda bulunmuştur.