ÇEVRE TERCİH VE DEĞERLENDİRMESİNDE GÖRSEL KALİTENİN BELİRLENMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ: TRABZON SAHİL BANDI ÖĞRNEĞİ


Prof. Dr. ARZU KALIN

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Peyzaj Mimarlığı, Türkiye

Tez Danışmanı: Özbilen A.

Tezin Onay Tarihi: 2004

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Trabzon kenti için hızlı ve plansız kent değişim ve gelişim süreci, kenti tanımlayan sahil bandına dair geçmiş kullanım ve anlamların günümüze taşınamaması, alanın bir zamanlar özel topografyalarla tanımlanan ve özel anlam ve anılar üretebilen yapısının tek düzeleştirilmesine sebep olmuştur. Kullanıcısının “anlamlandırma” bağlamında  benimseyemediği, özdeşleşemediği, bu nedenle de “gerçekten beğenilerek” değil de, “başka seçenek olmadığı” için tercih edilen tekdüze çevrelere dönüşmesinin bir sorun olarak belirlendiği tez çalışması iki aşamadan oluşmaktadır:

          Birinci aşamada Trabzon sahil bandının “görsel kalite bütünü”nün belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu aşamada literatür taraması sonucu elde edilen 30 adet görsel kalite alanda fotoğraflanmıştır. Daha sonra bu kaliteler kendi aralarında gruplandırılarak, uygulama alanının bu görsel kalite gruplarıyla nasıl tanımlandığı belirlenmiştir.

            İkinci aşamada ise Trabzon sahil bandının geçmişten günümüze değişimini nitel araştırma tekniklerinden belge taraması ve görüşmelerle belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar geçmişten günümüze görsel kalitenin algılanabilirlikten karmaşıklığa doğru gittiğini göstermektedir. Araştırmanın bu aşaması görsel kalitedeki bu negatif yönde gelişmeyi pozitife doğru yönlendirmeyi amaçlayan alternatif senaryo önerileri üzerine kurgulanmıştır. Tarihi değişim süreciyle ilgili yapılan araştırmalarda en çok adı geçen altı nokta için görsel kalite geliştirilmesine karar verilmiştir. Ve her nokta için literatür taraması sonucu elde edilen yedi kalitenin (Doğallık, Süreklilik, Algılanabilirlik, Yenilik-Gizem, Karmaşıklık-Çeşitlilik, Tutarlılık ve Anlamlılık) geliştirildiği üçer alternatif senaryo önerisi sunulmuştur.