Hidrojeofizik çalışmalarla dolinlerin, karstik boşlukların ve yeraltı su akış sisteminin araştırılması, suyun hidrokimyasal özelliklerinin incelenmesi: Şahinkaya üyesi örneği, Çalköy/Trabzon/Türkiye
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Aysel Şeren
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu tez kapsamındaki çalışma alanları, Trabzon ili Düzköy ilçesine bağlı Çayırbağı/ Çalköy mahalleleri arasındaki Çal Mağarası ve civarında yüzeyleme veren Şahinkaya Üyesi içinde bulunmaktadır. Şahinkaya Üyesi, neritik kireçtaşlarından oluşmaktadır. Bu kireçtaşlarının zamanla karstlaşmasıyla; bölgede dolinler, karstik boşluklar ve içerisinden yeraltı nehri akan Çal Mağarası oluşmuştur. Yeraltısuları; genellikle yağmur ve yüzeydeki suların, gözeneklerden yeraltına sızması veya karstik oluşumlardan geçerek doygun bölgelere ulaşmasıyla beslenmektedir. Bu tür karstik oluşumların hidrojeolojik ve jeofiziksel yöntemler kullanılarak tespit edilmesi mümkün olabilmektedir. Bu tez çalışmasının amacı da budur. Yüzeyden ve Çal Mağarası içindeki yeraltı nehrinin farklı noktalarından toplanan suların analiz ettirilmesi sonucunda, bu suların aynı üyeden beslendikleri ve Ca-HCO3 su tipinde oldukları belirlenmiştir. Fiziksel parametrelerden; EC, Ph ve DO miktarlarının ortalama değerlerinin sırasıyla, 108.3-338 μS/cm, 7.31-9.11 ve 7.56-9.96 mg/l arasında değiştiği belirlenmiştir. Şahinkaya Üyesi'ni oluşturan kireçtaşları ilk kez jeofiziksel yöntemlerle araştırılmıştır. Bu kapsamda, yüz ölçümü yaklaşık olarak 3.2 km2 olan üç çalışma alanı belirlenerek; ERT, SP, SRT, MASW ve GPR verileri toplanarak, kireçtaşları içerisinde bulunan karstik boşluklar, suya doygun bölgeler ve dolinler tespit edilmiştir. Ayrıca, bu veriler üzerinden beş jeofiziksel yöntemin öncelikli ve etkin kullanım sıralamasının tespiti ile sonuçlarının karşılaştırılması yapılmıştır.