Cumhuriyet döneminde mimarlık ve politika bağlamında Teknik Ziraat ve Bahçıvanlık Okulları (1943-1960)

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Aysun Aydın Sancaroğlu

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)

Özet:

Teknik Ziraat ve Bahçıvanlık Okulları 1943 yılında 4486 sayılı Kanun çerçevesinde

kurulmuştur. Erken Cumhuriyet Döneminin rasyonel modernite projesi bağlamında ortaya çıkan

köy kalkınması ve ideal köy modelleri ile 1940’ların devletçi ekonomi ve tarım politikalarının

arakesitinde oluşturulan Teknik Ziraat ve Bahçıvanlık Okulları, araştırma alanı açısından geniş bir

bağlama sahiptir. Teknik Ziraat ve Bahçıvanlık Okullarını politika ve mimarlık bağlamında

irdeleyen bu çalışmanın politika ilişkisini sorgulayan bölümünde, 1943-1960 aralığında okulların

ideolojik arka planını ortaya koymak amacıyla dönemin ekonomi, mimarlık, tarım, köylü/çiftçi

eğitimi politikaları irdelemesi yapılmış, çalışmanın mimari basamağını ise okul binalarının yerinde

gözlem ve ölçüm çalışmalarıyla tespiti ve dijital dökümünün yapılması oluşturmuştur. Kurulan ilk

8 Teknik Ziraat ve Bahçıvanlık Okulu yerleşkesinin vaziyet planları, eğitim, konaklama, sosyal ve

hizmet birimlerinin mevcut ve özgün plan şemaları ortaya koyulmakta ve dönem ideolojisi

bağlamında değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, Erken Cumhuriyet Dönemi’nin önemli bir eğitim

mirası olan Teknik Ziraat ve Bahçıvanlık Okullarının mimari varlığını ortaya çıkarmak ve literatüre

kazandırmak amaçlanmıştır. Teknik Ziraat ve Bahçıvanlık Okulları, ideolojik karşıtlıklardan dolayı

faaliyet gösterdikleri süreçte beklenen desteği görememiş ve hedeflenen verimi sağlayamamıştır.

Kuruluşlarından itibaren karşıt görüşlerin etkisinde kalan okullar, 1953 yılında 5362 sayılı kanunun

yürürlüğe girmesiyle ideolojik misyonundan uzaklaştırılmıştır. 1950 yılına kadar inşa edilen ilk 6

yerleşke ile 1950 sonrası inşa edilen 2 yerleşkenin mimari biçimlenme, mimari üslup ve malzeme

ve yapım tekniği bağlamında dönemsel farklılıklar göstermektedir.