Çevresel sürdürülebilirliğe yönelik paydaş baskılarının pozitif örgütsel çıktılara dönüştürülme sürecinde yeşil işletmecilik uygulamalarının aracı rolü
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Taner Acuner
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Son yüzyılda çevresel bozulmalar ve iklim değişikliklerinin olumsuz etkileri önemli ölçüde hissedilmeye başlanmıştır. Bu gelişmeler, çevre ile ilgili konularda paydaşların bilinç düzeylerini ve duyarlılıklarını artırmıştır. Artan bu bilinç ve duyarlılık sonucunda paydaşlar, çevresel sorunların üstesinden gelmeleri amacıyla işletmeler üzerinde baskılar oluşturmaktadırlar. Çünkü paydaşlar nezdinde işletmeler hem çevresel sorunların kaynağı olarak görülmekte, hem de bu sorunların çözümünde önemli roller üstlenebilecekleri düşünülmektedir. Bu doğrultuda, paydaşlar, işletmelerden çevre sorunlarına yönelik etkili çözümler geliştirmelerini, özellikle yeşil işletmecilik uygulamalarını hayata geçirmelerini talep etmektedir. Çalışmada; paydaş kuramı, doğal kaynak tabanlı kuram, üst kademe kuramı ve sinyal kuramı kuramsal çerçeve olarak ele alınmıştır. Bu bağlamda, çalışmada öncelikle, paydaşların çevresel sürdürülebilirliğe yönelik baskılarının işletmelerin yeşil işletmecilik uygulamalarını hayata geçirmeleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Ardından, çevresel sürdürülebilirliğe yönelik paydaş baskılarının kurumsal itibar ve çevresel performans çıktılarına dönüştürülmesinde yeşil işletmecilik uygulamalarının aracılık rolü irdelenmiştir. Çalışmanın örneklemini Borsa İstanbul Sürdürülebilirlik Endeksi'nde yer alan işletmelerin üretim, pazarlama, tedarik-lojistik ve insan kaynakları departmanları oluşturmaktadır. Çalışmaya her departmandan 160 kişi, toplamda 640 kişi katılmıştır. Çalışma kapsamında ulaşılan işletme sayısı 40'tır ve çalışmanın analiz düzeyi işletme düzeyidir. Anket yöntemiyle toplanan veriler SPSS 26 programı ile işlenmiş ve SmartPLS 4 programı aracılığıyla yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın bulguları, paydaş baskısının yeşil işletmecilik uygulamalarını pozitif yönde etkilediğini ve bu uygulamaların kurumsal itibar ve çevresel performansı iyileştirme yolunda aracı bir rol oynadığını göstermektedir. Çalışma, işletmelerin çevresel sürdürülebilirlik alanındaki hedeflerine ulaşma noktasında paydaş baskılarını nasıl yönetebileceklerine ilişkin içgörüler sunmaktadır.