TOPRAK PENETRASYON DİRENCİNE ETKİ EDEN TOPRAK ÖZELLİKLERİNİN YERSEL DEĞİŞİM PATERNLERİNİN JEOİSTATİSTİKSEL YÖNTEMLERLE BELİRLENMESİ
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Toprak Bilimi Ve Bitki Besleme, Türkiye
Tez Danışmanı: Taşkın Öztaş
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu araştırma Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü (DATAE) Ilıca Deneme İstasyonu arazisindeki hububat üretim ve deneme alanlarında karşılaşılan toprak sıkışması probleminin profil derinlik penetrasyon ölçümleriyle belirlenmesi ve penetrasyon direnç değerlerine etki edebilecek toprak özelliklerinin saptanması ve dağılım paterninin ortaya konulması amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla arazide belirlenen ölçüm noktalarındaki ortalama penetrasyon direnç değerleri, üst toprak katmanı ve sıkışmış toprak katmanı penetrasyon direnç değerleri penetrologger yardımıyla ölçülmüş ve bu değerlere ait değişim paterni haritaları oluşturulmuştur. Çalışmanın diğer aşamasında toprak sıkışmasına etki edebilecek toprak özelliklerinin belirlenebilmesi amacıyla bu noktalardaki üst toprak katmanından ve sıkışmış toprak katmanından toprak örnekleri alınmış ve gerekli analizler yapılmıştır. İncelenen özelliklere ait değişim paterni haritalarının oluşturulmasında Kriging yöntemi, bu özelliklerin penetrasyon direnci üzerine etki değerlerinin belirlenmesinde ise stepwise çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. İncelenen toprak özelliklerine ait değişim paterni haritaları penetrasyon direnci değişim paterni haritaları ile çakıştırılarak bu değişkenler arasındaki ilişkiler belirlenmiştir. Uygulanan çoklu regresyon analizinde toprakların ortalama penetrasyon dirençlerinde etkili olan toprak özelliklerinin üst ve sıkışmış toprak katmanı nem içerikleri, sıkışmış toprak katmanı kütle yoğunluğu, sıkışmış toprak katmanı organik madde içerikleri ve üst toprak katmanı silt içeriği olduğu belirlenmiştir. Üst toprak katmanına ait penetrasyon direnç değerlerinde etkili olan toprak özellikleri ise üst toprak katmanı agregat stabilitesi, nem içeriği, elektriki iletkenlik değeri ve kireç içeriği olarak saptanmıştır. Sıkışmış toprak katmanı penetrasyon direncinde etkili olan toprak özellikleri ise bu katmana ait kütle yoğunluğu ve nem içeriği olduğu belirlenmiştir.