Talk the talk: The effects of AI chatbots on L2 speaking anxiety, L2 speaking self-efficacy, and L2 speaking performance
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Hasan Sağlamel
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
Yapay zekâ araçları, yabancı dil öğrencilerinin yeterliliklerini geliştirmek için çok çeşitli etkinliklere katılmaları açısından önemli fırsatlar sunmaktadır. Ancak, bu teknolojinin yeniliği nedeniyle, üretken yapay zekâ araçlarının ikinci dil konuşma becerisi üzerindeki etkilerine yönelik araştırmalar sınırlıdır. Bu nedenle, üretken yapay zekânın bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimler dikkate alınarak öğrencilerin konuşma gelişimini destekleyen bir dil öğrenme aracı olarak işlev görüp göremeyeceğinin araştırılması, dil öğretmenleri, öğrenenler ve politika yapıcılar için umut vadeden bir alan olarak değerlendirilebilir. Bu karma yöntemli çalışma, Mobil Destekli Dil Öğrenimi çerçevesinde ChatGPT tabanlı konuşma etkinliklerinin İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerinin yabancı dil konuşma kaygısı, konuşma öz-yeterliği ve konuşma performansı üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla vaka çalışması deseni kullanılmıştır. Batı Dilleri ve Edebiyatı Bölümünden 44 katılımcı, 8 hafta süren bu çalışmada kontrol ve deney gruplarına ayrılmıştır. Deney grubu, Bloom'un taksonomisine göre yapılandırılmış ChatGPT konuşma botu ödevlerine tabi tutulmuş, kontrol grubu ise bu ödevleri kendi sınıf arkadaşları ile uygulamıştır. Nicel veriler Yabancı Dil Konuşma Kaygısı Ölçeği (FLSAS), Yabancı Dil Konuşma Özyeterlik Ölçeği (FLSSES) ve konuşma sınavları aracılığıyla toplanmıştır. Veriler, zaman içerisindeki grup içi ve gruplar arası farklılıkları incelemek amacıyla karma desenli ANOVA ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise yansıtma raporları ve yarı yapılandırılmış mülakatlar aracılığıyla toplanmıştır ve tematik analiz prosedürleri doğrultusunda çözümlenmiştir. Nicel bulgular, gruplar arasında özyeterlik, anksiyete ve performans açısından istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunmadığını, aynı seviyede seyrettiğini göstermektedir. Ek olarak, nitel bulgular ChatGPT konuşma botunun, sınıf dışı konuşma pratiği olanağı sunarak öğrencilerde konuşma becerilerine dair farkındalıklarının arttığını ortaya koymuştur. Çalışma, ChatGPT botunun pratik yapılmasına ve öğrencilerin becerilerine dair yorumlarının pozitif anlamda yeniden yapılandırılmasına yol açabileceğini öne sürmektedir.