DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ SAF LADİN VE GÖKNAR EKOSİSTEMLERİNDE TOPLAM İNTERSEPSİYONUN EKOLOJİK, HİDROLOJİK VE METEOROLOJİK YÖNDEN ARAŞTIRILMASI
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Orman Mühendisliği ABD, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Sezgin Hacisalihoglu
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
Orman ekosistemlerinde hidrolojik döngünün önemli bir kısmını, meşçere çatısı ve
orman örtüsünden gerçekleşen toplam intersepsiyon oluşturmaktadır. İntersepsiyona etki
eden gövdeden akış, meşçere altı yağış, yüzeysel akış, orman örtüsü yapısı ve topraktaki
filtrasyon olayları hidrolojik döngüde yer alan suyu kantitatif olarak etkilemektedir. Bu
parametrelerin bünyesinde farklı oranlarda yaygın olarak değişebilir katyonlar (Ca+2, Mg+2,
K+, Na+, NH4
+, Fe+) ve anyonlar (SO4
-2, NO3
-, Cl- ve PO4
-3) bulunmasından dolayı da
çevrime giren suyun kalitatif yönden etkilenmesine neden olmaktadır. Bu nedenle,
intersepsiyon sürecini araştırmak, ekosistem seviyesinde Toprak-Bitki-Atmosfer
ilişkilerinin karmaşık doğasını anlamak için önemli ve gereklidir.
Bu çalışma kapsamında, ülkemizin önemli 2 asli türü olan ve Doğu Karadeniz
Bölgesinde doğal olarak yayılış gösteren aynı ekolojik koşullara sahip Ladin (Picea
orientalis) ve Göknar (Abies nordmanniana subsp. nordmanniana) ormanlarında
araştırmalar yapılmıştır. Bunun için ilgili hidrolojik, ekolojik ve meteorolojik düzenekler
kurulmuş ve 21 aylık süre ile parametreler ölçülüp analiz edilmiştir. Bununla birlikte Ladin
ve Göknar meşçereleri için orman amenajman planlarında kullanılmak üzere, orta çapa göre
toplam orman intersepsiyonunu >%95 doğrulukla tahmin eden modeller geliştirilmiştir.
Sonuç olarak, ortalama 5,33 yaprak alan indeksine ve 6,6 mm ölü örtü kalınlığına sahip
Ladin meşçeresinden yıllık yağışın %39,04 ü toplam intersepsiyonla atmosfere geri
dönerken, bu değer 6,13 yaprak alan indeksi ve 13,9 mm ölü örtü kalınlığına sahip Göknar
meşçeresinde %43,54 olmuştur. Her iki meşçere çatısına gelen yağışın toprağın içine
sızmasına kadar geçen süreçte, kimyasal içeriğinde önemli değişimler meydana gelmiştir.
Anahtar Kelimeler: Orman intersepsiyonu, Toprak- Bitki-Atmosfer ilişkisi, Su kalitesi