Türkiye’nin Karadeniz Bölgesi’ndeki Smilax excelsa’nın meyve ve tohum çeşitliliği

Creative Commons License

Atar F., Bayraktar A., Yıldırım N., Turna İ., Güney D.

Ormancılık Araştırma Dergisi, cilt.7, sa.1, ss.1-8, 2020 (TRDizin)

Özet

Smilacaceae familyasının bir üyesi olan Smilax excelsa L. türü, tıbbi ve aromatik bir bitki olduğundan odun dışı orman ürünü olarak kullanılabilmektedir. Bu çalışma kapsamında altı farklı bölgeden (Trabzon/Araklı-Arsin-Sarıca popülasyonları, Samsun/Yakakent popülasyonu, Sinop/Erfelek popülasyonu, Bartın/Amasra popülasyonu) elde edilen meyveler kullanılmıştır. Toplanan meyveler üzerinde meyve boyu ve eni değerleri ölçüldükten sonra meyve etleri uzaklaştırılmıştır. Elde edilen tohumlar üzerinde de tohum boyu, tohum eni ve 1.000 tane ağırlığı değerleri tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda, 1.000 tane ağırlığı bakımından Trabzon-Sarıca popülasyonu en yüksek (117.55 g) değere sahip olurken meyve ve tohumlar üzerinde yapılan tüm ölçümler açısından (meyve boyu ve eni, tohum boyu ve eni) Samsun-Yakakent popülasyonu en yüksek değerlere sahip olmuştur. Ayrıca, ölçülen tüm karakterlere bağlı olarak istatistiki farklar belirlenmiş ve hiyerarşik kümeleme analizi sonucunda popülasyonlara ilişkin üç farklı grup meydana geldiği tespit edilmiştir. Bu farklılıklar türün doğal yayılış alanı içerisinde morfogenetik varyasyonların olduğunu ortaya koymaktadır. Bu türün odun dışı orman ürünü olarak kullanılması için meyve ve tohum boyutları bakımından yüksek değerlere sahip olması nedeniyle Samsun-Yakakent ve Trabzon-Sarıca popülasyonlarının kimyasal içeriklerinin detaylı olarak ele alınması önerilebilir.
Smilax excelsa L., a member of the Smilacaceae family, can be usedas a non-wood forest product because it is a medicinal and aromaticplant. In this study, fruits obtained from six different regions (AraklıArsin-Sarıca populations in Trabzon province, Yakakent populationin Samsun province, Erfelek population in Sinop province, Amasrapopulation in Bartın province) were used. After measuring the fruitlength and width values on the collected fruits, the fruit fleshes wereremoved. Then, on the obtained seeds, the seed length, seed width,and 1000 seed weight values were determined. As a result of the study,Trabzon-Sarıca population had the highest value (117.55 g) in termsof 1000 seed weight, while the Samsun-Yakakent population had thehighest values in terms of all measurements made on fruits and seeds(fruit length and width, seed length and width). In addition, statisticaldifferences were determined depending on all characteristics measured and it was found that three different groups of populations wereformed as a result of hierarchical cluster analysis. These differencesshow that there are morphogenetic variations within the natural distribution areas of the species. Detailed consideration of the chemicalcontents of Samsun-Yakakent and Trabzon-Sarıca populations can besuggested because of the high values in terms of fruit and seed dimensions for the use of these species as non-wood forest products.