Ontolojik Mekân Siyasası ve Mabet


SEVİNÇ B.

TURK KULTURU VE HACI BEKTAS VELI-ARASTIRMA DERGISI, cilt.67, ss.51-69, 2013 (AHCI İndekslerine Giren Dergi)

  • Cilt numarası: 67
  • Basım Tarihi: 2013
  • Dergi Adı: TURK KULTURU VE HACI BEKTAS VELI-ARASTIRMA DERGISI
  • Sayfa Sayıları: ss.51-69

Özet

Modern Türkiye’de bütün dinî gruplar, varoluş ve onanma siyasalarında mabedi sembolik olarak konumlandırmaktadırlar. Dinî grupların bu ontolojik mabet yaklaşımlarının yanında, resmî yaklaşım, mabetleri işlevsel olarak görmektedir. Bu resmi algı da modernleşme
paradigmasının evrenselci ve rasyonel mimari düşüncesine dayanır. Bu çalışmada, Türkiye’de modernleşme paradigması bağlamında, ilk dönemin yönetici seçkinlerinin kimlik
tanım ve tercihlerinin ortaya koyduğu mekân politikasında beliren mabet sorunsalı ve bunun araçsallığı söz konusu edilmiştir. Dolayısıyla kimlik tartışmalarının ana odaklarından
biri olan mabedin bir sembol olarak kültürel sistemde nasıl yer edindiği ve söylemlerin neresinde bulunduğu sorunsallaştırılmıştır. Konu, Türkiye’de devlet ve dinî grupların mabet algısıyla sınırlandırılmıştır. Bu bağlamda iki aktörün mabedin mimarisine yönelik algısı üzerinden bir bellek analizi yapılmıştır. Konu, dokümantasyon yöntemiyle ve karşılaştırmalı bir perspektifle ele alınmıştır. Amaçlanan, her iki kitlenin mabedin maddî yapısına yönelik algı farklılığının Cumhuriyet döneminde Türkiye’deki din-devlet ilişkileri tartışmasına etkisinin tespit edilmesidir. İncelemenin bulguları göstermektedir ki dinî gruplarla resmî yaklaşım arasındaki perspektif farkı, din-devlet ilişkilerinin kırılganlaşmasına ve çözümsüz alanların oluşmasına neden olmuştur. Dinî gruplar, mabet ve ontolojik varlıkları arasında bir bağ kurarak onu özgürlükler alanına dâhil etmişken resmî perspektif, işlevsel yaklaşımı tercih ederek mimari merkezli bir algıyı benimsemiştir.

All religious groups position the place of worship symbolically at their existence and 
confirmation policies in modern Turkey. Besides these ontological approaches of the 
religious groups to the temples, the official approach considers the temples as functional. 
The official perception is based on the Universalist and rational architectural idea of the 
modernization paradigm. In this study, the temple problematic which appears at the space 
policy revealed by the identity definitions and preferences of the ruling elites of the first 
period and its instrumentality is mentioned in the context of the modernization paradigm in 
Turkey. Therefore as one major focus for the identity discussions on how the place of worship is located as a symbol in the cultural system and its place in the discourses are problematized. 
The subject is limited to the state and religious groups’ perception of the temple in Turkey. 
In this context, a memory analysis has been made through the two actors’ perception of 
the temple architecture. The subject has been discussed by the documentation method 
and comparative perspective. It is intended to determine the effect of both perceptions’ 
differences about the material structure of the temple on the religion-state relations during 
the Republican period in Turkey. Results of the examination show that the perspective 
differences between the official approach and religious groups have led the religion-state 
relations to be fragile and unresolved areas to be occurred. While the official perspective 
adopted an architecture-centric perception by choosing the functional approach, religious 
groups have included the temple in the field of the liberties by establishing a link between the 
temple and their ontological entities.