ENERJİ TAŞIMACILIĞI BELİRSİZLİĞİ VE ENFLASYON İLİŞKİSİ: TÜRKİYE İÇİN WAVELET-TABANLI GRANGER NEDENSELLİK ANALİZİNDEN KANITLAR
Uluslararası Bilimsel Araştırma ve Sürdürülebilirlik Kongresi, Osmaniye, Türkiye, 14 - 15 Mayıs 2026, ss.159-160, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Osmaniye
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.159-160
- Karadeniz Teknik Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Enerji ithalatçısı ekonomilerde arz güvenliğini ve lojistik maliyetlerini doğrudan etkileyebilme potansiyeline sahip enerji taşımacılığı belirsizliği, hem üretim süreçlerinde maliyet itişli hem de tüketici fiyatlarında beklenti kaynaklı çok boyutlu yapısal bir enflasyon baskısı yaratma gücüne sahiptir. Özellikle temel üretim girdisi olan enerji ihtiyacını, Türkiye ekonomisi gibi, yüksek derecede ithalattan karşılayan ülkeler için bu değişkenin yaratabileceği makroekonomik belirsizlikler, üstünde düşünülmesi gerekilen çok daha önemli bir olgu haline gelmektedir. Literatür incelendiğinde enerji taşımacılığı belirsizliği indeksi ile enflasyon oranı arasındaki ilişkiye odaklanan araştırma sayısının henüz yeterli düzeye ulaşmadığı göze çarpmaktadır. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı, Türkiye için bu iki değişken arasındaki olası ilişkileri hem zaman hem de frekans (ölçek) boyutunu dikkate alan Wavelet-tabanlı Granger Nedensellik Testi ile incelemektir. Uygulanan ampirik yöntemle birlikte analiz, 2005m1–2025m11 döneminde enerji taşımacılığı belirsizliğinin ilgili ekonomide geçici bir dalgalanmadan ziyade yapısal bir kırılganlık yaratıp yaratmadığı sorusuna da cevap aramaktadır. Elde edilen bulgular, enerji taşıma belirsizliğinden enflasyon oranına doğru olan tek yönlü nedenselliğin tüm frekans seviyelerinde (D1-D6) istatistiksel olarak anlamlı olduğunu göstermiş, değişkenin fiyat istikrarının sürdürülebilirliği açısından kritik bir öneme sahip olduğu sonucunu ortaya koymuştur.