Görünenin Ötesi: Yerel İzler, Karşı Haritalar


Fettahoğlu E., Bali A., Kula T.

2025 Turizm Başkenti Erzurum Üzerine Anlatılar: Diyaloglar Deneyimler Yansımalar, Durmuş Öztürk Serap, Editör, Atatürk Üniversitesi Yayınları, Erzurum, ss.217-229, 2026

  • Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
  • Basım Tarihi: 2026
  • Yayınevi: Atatürk Üniversitesi Yayınları
  • Basıldığı Şehir: Erzurum
  • Sayfa Sayıları: ss.217-229
  • Editörler: Durmuş Öztürk Serap, Editör
  • Karadeniz Teknik Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bir kenti turistik odak haline getiren yalnızca kadim yapılar, makro tarih anlatıları ve üst stratejilerin muhtelif çıktıları değildir; aksine kentin girdapları, yerli ve yerel olan ile hemhal olabilmeye imkân tanıyan alternatif diyalog mekanlarıdır. Ereğini bu yaklaşıma dayandıran çalışma, kent ile diyalogunu var olanın içinde, oylumunda veya ötesinde kurma hedefi doğrultusunda yürütülmüştür. Bu bağlamda, Erzurum kentinde görünenin ötesinin sorgulandığı bir atölye çalışması kurgulanmıştır. Atölye süreci için üç aşamadan oluşan bir karşı haritalama (counter-mapping) tekniği tasarlanmıştır. Bu teknik vasıtasıyla kent ile çok boyutlu bir diyalog kurmak ve keşfedilmeyi bekleyen yerel izleri görünür kılmak hedeflenmiştir. Katılımcılardan gözlem, ses kayıtları, fotoğraf ve eskiz gibi farklı araçlardan yararlanarak kenti deneyimlemeleri ve eleştirel bakışın hâkim olduğu temsillerin üretimi beklenmiştir. Atölye sonunda üretilen nihai karşı harita, Erzurum’un kent belleğine dair alternatif bir bakış sunmakla birlikte; mekânın nasıl algılandığı, deneyimlendiği ve temsil edildiğine dair eleştirel bir düşünme zemini oluşturmuştur. Katılımcılar, kente dair kişisel gözlemlerini ifade ederken, aynı zamanda mevcut kent temsillerine dair sorgulayıcı bir yaklaşım geliştirmiştir. Üç katmandan oluşan sonuç ürün yalnızca fiziksel bir temsil değil, aynı zamanda bireysel ve kolektif deneyimlerin izlerini taşıyan bir anlatı aracı olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma Erzurum kentini disiplinler arası bir ortamda ele alarak sorgulanmış ve yeni mikro anlatıların üretilmesine katkı sağlamıştır. 

Anahtar Sözcükler: Kentsel Diyalog, Mimarlıkta Eleştiri, Karşı Haritalama, Anlatı, Erzurum.