Akademik Veri Yönetim Sistemi
23. Ulusal Bölge Bilimi ve Bölge Planlama Kongresi, Bursa, Türkiye, 30 Mayıs - 01 Haziran 2024, ss.62, (Özet Bildiri)
Geçmişten günümüze süre gelen; sosyal, kültürel, ekonomik, teknolojik ve daha birçok bileşenin yön vermesiyle ortaya çıkan bölgesel gelişme olgusu, özellikle sanayi devrimi sonrası endüstrileşme hareketiyle birlikte 18. yüzyıldan itibaren baş göstermiş ve 20. yüzyılda bölgelerin gelişmişlik farklarının artmasıyla kendini iyice hissettirmeye başlamıştır. Son yıllarda gündemde sıklıkla yer alan ulaşım yatırımları ise bölgesel gelişme farklılıklarının azaltılmasına katkı verdiği iddia edilen öncelikli müdahalelerin başında gelmektedir. Sadece karayolu sistemi değil, demiryolu ve son yıllarda havayolu ulaşımına yönelik büyük yatırımlar- her ile bir havalimanı kurulması projesi– bölgesel gelişmeleri yönlendirmektedir. Ulaşım bir yandan kentler ve bölgeler arası mal ve hizmet akışını sağlamada hammadde, üretim tesisi ve pazar ilişkisinin kurulmasında önemli rol oynaması, diğer yandan insan ve bilgi akışı ile sosyal ve kültürel etkileşimi artırması sebebiyle bir yerin kalkınmasında ve gelişmesinde önemli bir unsur olarak görülmektedir. Bölgesel kalkınma ve büyük ulaşım yatırımları ilişkisinin sayısal bir yönteme dayalı olarak ele alan çalışmalarda ulaşım ve kalkınma ilişkisinin pozitif yönlü olduğu sonucuna varıldığı görülmektedir. Bölgesel gelişmenin büyük ulaşım yatırımları ile ilişkisi ele alınırken kullanılan yaklaşım farklılıklarına göre; (1) Gelişmeyi yalnızca ekonomik boyutta ele alan, (2) Mekânsal girdilere olanak tanımayan, (3) Analitik verilere dayalı sözel yorumlar içeren birtakım çalışmalar bulunmaktadır. Bölgesel kalkınmanın veya gelişmenin yalnızca ekonomik olmayıp aynı zamanda sosyal ve kültürel gelişimi de içine alan bir kavram olması nedeniyle; yalnızca ekonomik açıdan ele alınması yüzeysel bir yaklaşım olmaktadır. Bu nedenle çalışmada bölgesel gelişmenin sosyo-kültürel ve çevresel-ekolojik boyutunu da temsil eden değişkenler kullanılması çalışmayı diğer çalışmalardan farklılaştıracak önemli bir husustur. Buradan hareketle; çalışmada öncelikle bölgesel gelişmenin ulaşım ile ilişkisini sorgulama bakış açısıyla, bölgelerarası farklılaşmaların ortaya konulması adına düzey 2 ölçeğinde birimlerin zamansal boyuttaki değişimlerine ilişkin değişkenler kullanılarak zaman ve mekân serisi şeklindeki iki boyutlu veri seti ile panel veri analizi yapılacaktır. Bu bağlamda, bölgesel gelişmenin ulaşım yatırımları ile ilişkisinin sorgulanmasında sosyal, ekonomik ve mekânsal verileri barındıran kapsamlı bir çerçevede bölgesel gelişmenin ve ulaşımın farklı boyutlarının dikkate alınması ve yöntemin bu boyutları temsil eden veri seti çerçevesinde kurgulanması önem taşımaktadır.