Müstakil Konut Sitelerinde Mekânsal Hiyerarşi ve Sınırlar Üzerine Bir Değerlendirme

mimarlık ve yaşam, cilt.10, sa.3, ss.503-529, 2025 (Hakemli Dergi)

Öz

Bu çalışmada, konutlarda özel, yarı özel, yarı kamusal ve kamusal alan hiyerarşisini

tanımlayan sınır elemanlarının incelenmesi amaçlanmaktadır. İnsanlar, temel

gereksinimlerini karşılamak adına mekânlara ve bu mekânlarda belirgin sınırlara ihtiyaç

duyarlar. Bu sınırlar, yaşam alanlarını düzenleyerek bireylerin mahremiyet, güvenlik,

egemenlik alanı ve kişiselleştirme gibi temel ihtiyaçlarını karşılamaya hizmet eder.

Özellikle güvenlik ve mahremiyet gereksinimleri, konut sınırlarının belirginleşmesinde

etkili olmaktadır. Konutlar, bireylerin kendilerini güvende hissetmelerini sağlayan fiziksel

sınırları sunmanın yanı sıra kişisel alan ve mahremiyetin korunmasını da sağlar. Ayrıca,

bireyler yaşam alanlarını özelleştirerek kendilerini ifade etme ve bağ kurma ihtiyaçlarını

karşılarlar. Bu bağlamda, geleneksel konut yapılarında sınır elemanlarının temel

ihtiyaçları karşılama düzeyi ile günümüz müstakil konutlarında bu sınırların sağladığı

sosyal etkileşim ve doğayla bütünleşme olanakları karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.

Alan çalışması kapsamında, geleneksel konutların bireysel mahremiyet ve güvenlik

odaklı mekânsal anlayışı, günümüz müstakil konut sitelerinin sosyal etkileşim ve doğayla

bütünleşmeyi ön plana çıkaran yapılarıyla karşılaştırılmıştır. Çalışma sonuçları, farklı

toplumsal, kültürel ve mekânsal ihtiyaçların, konut sınır elemanlarının tasarımında

belirleyici olduğunu göstermektedir. Bu kapsamda, farklı dönemlere ait konutlarda sınır

elemanlarının kullanım amaçları ve öncelikleri arasındaki dönüşüm ortaya konmuştur.

Bu değerlendirmeler, konut tasarımında sınır elemanlarının rolünü ve etkisini anlamak

adına önemli bir perspektif sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Sınır, Bahçe sınır elemanları, Müstakil konut, Egemenlik alanı

An Evaluation on Spatial Hierarchy and Boundaries in

Detached Housing Estates

Abstract

This study aims to examine the boundary elements that define the hierarchy of private,

semi-private, semi-public, and public spaces in housing. Humans require spaces and

clear boundaries within these spaces to meet their fundamental needs. These

boundaries regulate living environments and serve to fulfill essential needs such as

privacy, security, territoriality, and personalization. Specifically, the requirements for

security and privacy play a critical role in defining housing boundaries. Houses not only

provide physical boundaries that ensure a sense of safety but also protect personal

space and privacy. Additionally, individuals customize their living environments to satisfy