Temel amacı güldürmek olan mizah, tarihsel süreçte eleştiri, alay, küçük düşürme vb. işlevlerde kullanılan bir anlatım tarzıdır. Gülmece merkezli anlatımın alt türlerinden kabul edilen hiciv, doğrudan ve sert eleştirilerle bir kişiye ya da olaya yönelik saldırı niteliği taşıyan yapısıyla karakterize olur; sanatkârlar için etkili ifade aracı hatta düşünsel silah işlevi görür. Yaygın kullanılan bu tür, okuyucu üzerinde dikkate değer etki bırakır. Türk edebiyatının özgün öykücülerinden Ömer Seyfettin, sosyal ve siyasal durumları kurguladığı anlatılarında mizahın eleştirel gücünden yararlanan sorunsal bir söylem inşa eder. Hiciv unsurunu güldürme merkezli kullanan yazar, Balkan coğrafyasında yaşanan trajik hadiseleri tenkit ettiği öykülerinden “Hürriyet Bayrakları” ve “Nakarat” adlı metinlerde vakalar ve karakterler üzerinden toplumu bilinçlendirme işlevini mizah aracılığıyla gerçekleştirmeye çalışır. Çalışmanın amacı, Ömer Seyfettin’in “Hürriyet Bayrakları” ve “Nakarat” adlı Balkan öykülerini üstünlük ve uyumsuzluk kuramları bağlamında incelemektir. Çalışmada, nitel araştırma yaklaşımlarından içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Öykülerin çağdaş mizah kuramlarının “tezatlık”, “üstünlük sağlama”, “beklenmezlik” özelliklerini yansıtan bir yapı sergilediği, Balkanlar’da yaşanan olaylarda hüzün ile mizahın iç içe geçtiği, bu durumun “hüznün mizahı” kapsamında trajikomik bir anlatımla sunularak okuyucuda millî bilinç uyandırdığı görülür.
Humour, whose primary purpose is to make people laugh, is a narrative style that has been used throughout history for functions such as criticism, mockery, and ridicule. Satire, considered a subgenre of humour-centred narra- tion, is characterised by its structure of direct and harsh criticism, which takes the form of an attack on a person or event; it serves as an effective means of expression and even a weapon of thought for artists. This widely used genre leaves a significant impact on the reader. Ömer Seyfettin, one of the original storytellers of Turkish literature, constructs a problematic discourse that utilises the critical power of humour in his narratives, which are based on social and political situations. Using satire primarily to provoke laughter, the author attempts to raise social awareness through humour in his stories criticising the tragic events in the Balkans, such as in the texts ‘Hürriyet Bayrakları’ (Flags of Freedom) and ‘Nakarat’ (Chorus), through the events and characters. The aim of this study is to examine Ömer Seyfettin's Balkan stories ‘Hürriyet Bayrakları’ and ‘Nakarat’ in the context of superiority and incongruity theories. The content analysis method, one of the qualitative research approaches, was used in this study. The stories exhibit a structure reflecting the characteristics of ‘contrast,’ ‘superiority,’ and ‘unex- pectedness,’ and that in the events experienced in the Balkans, sadness and humour are intertwined. It is seen that this situation is presented with a tragicomic narrative within the scope of ‘the humour of sadness,’ awakening national consciousness in the reader.
