Frangula alnus Mill. subsp. alnus Kabukları Üzerinde Fitokimyasal Çalışmalar: Yeni Naftalen Glikozitlerin İzolasyonu
26. Bitkisel İlaç Hammaddeleri Toplantısı , İstanbul, Türkiye, 9 - 12 Eylül 2026, ss.70, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.70
- Karadeniz Teknik Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Frangula alnus (Rhamnaceae), özellikle kabuklarının laksatif etkisi nedeniyle yaygın kullanılan bir türdür [1]. Halk arasında yara iyileştirici olarak kullanıldığı kayıtlı olup ülkemizde F. alnus subsp. alnus ve F. alnus subsp. pontica (Boiss.) P.H.Davis & Yalt. olmak üzere iki alttürü yetişmektedir [2,3]. Bu iki alttürün kabuklarından hazırlanan metanol ve su ekstrelerinin yara iyileştirici aktiviteleri Scratch testi kullanılarak değerlendirilmiştir. En etkili olduğu belirlenen F. alnus subsp. alnus kabuklarının metanol ekstresi üzerinde fitokimyasal çalışmalar yapılması amaçlanmıştır. F. alnus subsp. alnus kabuklarının metanol ekstresinden hareketle sıvı-sıvı ekstraksiyonu ile kloroform alt ekstresi ve arta kalan su alt ekstresi hazırlanmıştır. Alt ekstreler üzerinde ters faz sıvı kromatografisi, jel filtrasyon ve normal faz kolon kromatografisi yöntemleri kullanılarak izolasyon çalışmaları yürütülmüştür. Saflaştırılan bileşiklerin yapıları 1D-NMR (1H-NMR, 13C-NMR), 2D-NMR (COSY, HSQC, HMBC) ve kütle spektroskopisi teknikleri ile aydınlatılmıştır. İzolasyon çalışmaları sonucunda kloroform alt ekstresinden 1,8-dihidroksi-2-asetilnaftalen (demetilmusizin) (1), krizofanol (2), fiskiyon (3), emodin (4) izole edilmiştir. Arta kalan su alt ekstresinden ise kassiaglikozit III (5), demetilmusizin-8-O-rutinozit (6), demetilmusizin-8-O-β-D-glukopiranozil-(1→6)-β-D-glukopiranozit (7), musizin-8- O-β-D-glukopiranozil-(1→6)-β-D-glukopiranozit (8), emodin-8-O-β-D-glukozit (9), glukofrangulin A (10) ve glukofrangulin B (11) karışımı ile frangulin B (12) elde edilmiştir. Bu bileşiklerden 6 ve 7 naftalen glikozit yapısında olup doğal kaynaklardan ilk defa izole edilmiş, 5 ve 8 ise Rhamnaceae familyasında ilk defa tespit edilmiştir. Bu çalışma ile, F. alnus subsp. alnus kabuklarının fitokimyasal profili kapsamlı şekilde ortaya konmuş ve iki yeni naftalen glikoziti bilime kazandırılmıştır.