Perimenopozda Termoneötral Yürüyüşte Substrat Kullanımı ve Vazomotor Semptomlar: K5 CPET ile Gözlemsel Analiz ve FATmax Yürüyüş Müdahalesi

26. Aile Hekimliği Araştırma Günleri, Tokat, Türkiye, 6 - 08 Kasım 2025, ss.27, (Özet Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
Basıldığı Şehir: Tokat
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.27
Karadeniz Teknik Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Giriş: Perimenopozal dönemde östrojen düzeylerindeki dalgalanmalar, enerji metabolizması ve termoregülasyon üzerinde belirgin etkiler oluşturur. Azalan östrojen, mitokondriyal yağ oksidasyon kapasitesinde azalma, artmış karbonhidrat bağımlılığı ve genel olarak bozulmuş metabolik esneklik ile ilişkilidir. Bu durum, egzersiz sırasında substrat kullanım paternlerinin değişmesine ve vazomotor semptomların (özellikle sıcak basmaları) daha sık ve şiddetli hissedilmesine katkıda bulunabilir. Termoneötral koşullarda yapılan sabit şiddetli egzersiz, hem enerji substrat dağılımının hem de semptom fizyolojisinin daha iyi anlaşılmasını sağlar. Bu nedenle, K5 taşınabilir gaz analiz sistemi kullanılarak FATmax düzeyinde yapılan yürüyüş testleri, perimenopozal dönemdeki metabolik esneklik ve vazomotor yanıt arasındaki ilişkiyi araştırmak için uygun ve yenilikçi bir yöntem sunmaktadır. Bu çalışmada amacımız; perimenopozal kadınlarda termoneötral ortamda yapılan sabit-yük yürüyüş sırasında substrat kullanımı (yağ/karbonhidrat oksidasyonu, RQ) ile vazomotor semptom şiddeti arasındaki ilişkiyi belirlemek; ayrıca 8 haftalık bireyselleştirilmiş FATmax yürüyüş programının semptomlara etkisini değerlendirmektir. Yöntem: Çalışmamız iki fazdan oluşmaktadır: İlki kesitsel ikinci fazı yarı deneysel dizaynda tasarlanmıştır. Faz 1 (Gözlemsel): Aynı bireyde iki test seansı Seans A: Yüksek semptom dönemi Seans B: Düşük semptom dönemi Faz 2 (Müdahale): 8 haftalık FATmax yürüyüş programı (tek kollu pre–post tasarım). Dahil etme: 40–55 yaş perimenopozal kadınlar, HRT kullanmayan, egzersiz kısıtı olmayan. Dışlama: HRT, SSRI/SNRI, gabapentin, klonidin kullanımı; kontrolsüz tiroid hastalığı, DM, KVH, aritmi, KOAH; >10 sigara/gün; >150 dk/hafta egzersiz. Müdahale 8 hafta boyunca HR_FATmax ±5 bpm yoğunlukta yürüyüş, 5 gün/hafta, 30–45 dk/gün. (Uyum takibi, haftalık dijital günlük ile yapılacaktır). Her hafta kısa telefon/mesaj kontrolü palnalnmıştır. Substrat kullanımı K5 CPET, vazomotor semptom şiddeti MENQOL, Sıcak Basması Günlüğü (sıklık ve şiddet, son 7 gün), PSQI, IPAQ-kısa (fiziksel aktivite düzeyi), Tanita BIA: Yağ %, FFM, visseral yağ skoru ile değerlendirilecektir. Örneklem Büyüklüğü: Orta etki büyüklüğü (dz=0.5) varsayılırsa, %80 güç için 24–30 katılımcı hesaplanmıştır. Pilot (n=10) sonrası kesin güç analizi yapılacaktır. Tanımlayıcı istatistiklerin ardından, gruplar arası farkın anlamlılığını değerlendirmek için mann whitney u ve korelasyon için spearman analizi uygulanacaktır. Bulgular: Ana sonuç ölçütü: yağ oksidasyonu (g/dk), RQ farkı (yüksek vs düşük semptom). İkincil sonuö ölçütleri: MENQOL skorları, sıcak basması sıklığı, VE/VCO₂, O₂ pulse, RPE. Müdahale öncesi ve sonrası: Semptom skorları ve RQ/yağ oksidasyonu değişimi değerlendirilecektir. Sonuç: FATmax yürüyüşünün sıcak basması sıklığı/şiddeti, MENQOL toplam skorlarına etkisi değerlendirilecek ve aile hekimliği uygulamasında bireylere danışmanlık verirken fayda sağlayacaktır. Tartışma soruları: 1. Hariç bırakma kriterlerine önerileriniz var mı? 2. Vazomotor semptom şiddetini değerlendirmede değişiklik önerisi var mı? 3. Araştırma tasarımı hakkında değişiklik önerisi var mı?