Sağlık Anksiyetesi Hakkında Üstbilişler Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
25. ULUSAL AİLE HEKİMLİĞİ KONGRESİ, Antalya, Türkiye, 7 - 10 Mayıs 2026, ss.134, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Antalya
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.134
- Karadeniz Teknik Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Sağlık Anksiyetesi Hakkında Üstbilişler Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
AMAÇ Sağlık anksiyetesi, bireylerin bedensel belirtileri ve hastalık olasılıklarını işlevsel olmayan biçimde yorumlamalarıyla ilişkili önemli bir psikolojik durumdur. Bu bağlamda üstbilişsel inanışların rolü giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu çalışma, Sağlık Anksiyetesi Hakkında Üstbilişler Ölçeği’nin (MCQ-HA) Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. YÖNTEM Metodolojik tipte yürütülen bu çalışmada, Bailey ve Wells (2015) tarafından geliştirilen 14 maddelik ölçeğin Türkçeye uyarlanması çeviri, uzman görüşü, ön uygulama ve geri çeviri basamakları izlenerek gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde öğrenim gören 208 Dönem 1,2 ve 3 öğrencisi ile yürütülmüştür. Ölçeğin psikometrik özelliklerini değerlendirmek amacıyla açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, iç tutarlılık analizi ve test-tekrar test güvenirlik analizi yapılmıştır. Test-tekrar test güvenirliği ise 73 öğrenciden elde edilen tekrar ölçüm verileri üzerinden sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC) kullanılarak değerlendirilmiştir. BULGULAR Başlangıçta 14 maddeden oluşan ölçeğin açıklayıcı faktör analizi sonucunda faktör yüklerinin düşüklüğü nedeniyle 2. ve 11. maddeleri çıkarılmış, kalan maddelerle iki faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Örneklem yeterliliği iyi düzeyde bulunmuş (KMO=0.738), Bartlett küresellik testi anlamlı saptanmıştır (χ²=502.15, p<0.001). Doğrulayıcı faktör analizinde ölçeğin 3. ve 10. maddesinin model uyumunu olumsuz etkilemesi ve faktör yüklerinin düşüklüğü sebebiyle bu maddeler çıkarılmıştır. Aynı faktörde yer alan 13. ve 14. maddeler arasında kuramsal olarak anlamlı hata kovaryansı tanımlanmıştır. Sonuçta 10 maddeden ve iki alt boyuttan oluşan modelin kabul edilebilir uyum gösterdiği belirlenmiştir (χ²/sd=1.91, GFI=0.943, CFI=0.925, TLI=0.898). İç tutarlılık katsayıları alt boyutlar için kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur. Test-tekrar test analizinde toplam ölçek için ICC 0.781, birinci faktör için 0.754 ve ikinci faktör için 0.686 olarak hesaplanmıştır. SONUÇ Analizlerimiz, MCQ-HA’nın Türkçe formunun 10 maddelik iki boyutlu yapısının kabul edilebilir düzeyde yapı geçerliği, iç tutarlılık ve zamana göre kararlılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Ölçeğin, sağlık anksiyetesi ile ilişkili üstbilişsel inanışların değerlendirilmesinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç olduğu söylenebilir.