Buzlar Çözülmeden Kalkınmak: Girişimci Bürokrasi, Yerel Kalkınma ve İdari Takdirin Sınırları


Negiz M.

4. Uluslararası Kentsel ve Bölgesel Kalkınma Sempozyumu (ISURDEV '26), Diyarbakır, Türkiye, 22 - 24 Ekim 2026, ss.25-26, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Diyarbakır
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.25-26
  • Karadeniz Teknik Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

BUZLAR ÇÖZÜLMEDEN KALKINMAK: GİRİŞİMCİ BÜROKRASİ, YEREL KALKINMA VE İDARİ TAKDİRİN SINIRLARI

 

Muhammet NEGİZ

Araş. Gör.,Karadeniz Teknik Üniversitesi İİBF İşletme, muhammetnegiz@ktu.edu.tr,

 

ÖZET

Yerel ve bölgesel kalkınma süreçlerinde kamu yöneticileri yalnızca merkezi politikaların uygulayıcıları olarak değil, yerel sorunları tanımlayan, kaynakları harekete geçiren ve mevcut kurumsal yapıların sınırları içerisinde yeni çözümler geliştiren değişim aktörleri olarak da rol oynayabilmektedir. Bu çalışma, Cevat Fehmi Başkut’un Buzlar Çözülmeden adlı tiyatro eserindeki Kaymakam figürünü girişimci bürokrasi ve yerel kalkınma perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman incelemesi ve tematik içerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Kaymakam’ın ifadeleri, kararları, uygulamaları ve diğer karakterlerle etkileşimleri anlam birimleri olarak değerlendirilmiş; açık kodlama sonucunda elde edilen kodlar kategoriler ve üst temalar altında birleştirilmiştir.

Bulgular, Kaymakam figürünün yerel sorunları hızlı biçimde tanımlama, alternatif kaynakları harekete geçirme, mevcut bürokratik rutinleri sorgulama, yerleşik ekonomik ve toplumsal güç yapılarına meydan okuma ve kısa sürede somut sonuç üretmeye çalışma özellikleri taşıdığını göstermektedir. Kasabaya temiz içme suyu getirilmesi için yerel kaynakların mobilize edilmesi, işsizlerin ücret karşılığında yol yapımında değerlendirilmesi, kasaba ve köy yollarının geliştirilmesi, gece okulları açılması, köylere gezici sağlık hizmeti ve ücretsiz ilaç sağlanması, topraksız çiftçilerin durumuna müdahale edilmesi ve dezavantajlı bireylerin istihdam yoluyla toplumsal yaşama dâhil edilmesi, eserde temsil edilen bürokratik girişimciliğin temel kalkınma alanlarını oluşturmaktadır. Kaymakam’ın altyapı, istihdam, eğitim, sağlık, sosyal koruma ve kırsal üretim ilişkilerini aynı yerel kalkınma gündemi içerisinde değerlendirdiği görülmektedir.

Bununla birlikte bulgular girişimci bürokratlığın çelişkili yönlerini de ortaya koymaktadır. Kaymakam’ın kırtasiyeciliği azaltma ve vatandaş odaklı hizmet oluşturma çabası süreç inovasyonu niteliği taşırken; hukuki prosedürleri ortadan kaldırması, kayıtların imhasını istemesi, zorlayıcı kaynak mobilizasyonuna başvurması ve kişisel takdirini kurumsal kuralların üzerine çıkarması girişimci bürokrasinin sınırlarını görünür kılmaktadır. Bu bakımdan eser, yüksek bürokratik özerkliğin bir yandan yenilik, hız ve kalkınma kapasitesi yaratırken diğer yandan hukuki meşruiyet, hesap verebilirlik ve katılım sorunları doğurabileceğini göstermektedir.

Çalışma sonucunda Buzlar Çözülmeden’deki Kaymakam figürünün, fiziksel ve sosyal kalkınmayı birlikte ele alan “kalkınmacı girişimci bürokrat” tipini temsil ettiği; ancak girişimci bürokrasinin sürdürülebilir bir yerel kalkınma aracına dönüşebilmesi için yenilik ve takdir yetkisinin hukuk, hesap verebilirlik ve kurumsallaşma ile dengelenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Girişimci Bürokrasi, Kamu Girişimciliği, Yerel Kalkınma, Bölgesel Kalkınma, Buzlar Çözülmeden.

РАЗВИТИЕ ДО ТОГО, КАК РАСТАЮТ ЛЬДЫ: ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСКАЯ БЮРОКРАТИЯ, МЕСТНОЕ РАЗВИТИЕ И ПРЕДЕЛЫ АДМИНИСТРАТИВНОГО УСМОТРЕНИЯ

Muhammet NEGİZ
Науч. сотр., Черноморский технический университет, факультет экономики и административных наук, каф. делового администрирования, muhammetnegiz@ktu.edu.tr

АННОТАЦИЯ

В процессах местного и регионального развития государственные управленцы могут выступать не только в качестве исполнителей политики центральных органов власти, но и как агенты изменений, выявляющие местные проблемы, мобилизующие ресурсы и разрабатывающие новые решения в рамках существующих институциональных структур. Цель настоящего исследования — проанализировать образ каймакама (главы районной администрации) в пьесе Джевата Фехми Башкута «Пока не растаяли льды» с точки зрения предпринимательской бюрократии (entrepreneurial bureaucracy) и местного развития. Исследование проведено в рамках качественного подхода с применением методов анализа документов и тематического контент-анализа. Высказывания, решения и действия каймакама, а также его взаимодействия с другими персонажами рассматривались как смысловые единицы. Коды, полученные в результате открытого кодирования, были объединены в категории и более широкие темы.

Результаты исследования показывают, что образ каймакама характеризуется способностью быстро выявлять местные проблемы, мобилизовывать альтернативные ресурсы, ставить под сомнение сложившиеся бюрократические практики, бросать вызов укоренившимся экономическим и социальным структурам власти и стремиться к достижению конкретных результатов в короткие сроки. К основным направлениям развития, посредством которых в произведении проявляется предпринимательская бюрократия, относятся мобилизация местных ресурсов для обеспечения населённого пункта чистой питьевой водой, привлечение безработных к оплачиваемому дорожному строительству, развитие городских и сельских дорог, открытие вечерних школ, организация выездного медицинского обслуживания и бесплатного обеспечения лекарствами в деревнях, вмешательство в положение безземельных крестьян, а также социальная интеграция уязвимых групп посредством занятости. Таким образом, каймакам рассматривает инфраструктуру, занятость, образование, здравоохранение, социальную защиту и сельское производство как взаимосвязанные элементы единой повестки местного развития.

Вместе с тем результаты исследования выявляют противоречивые стороны предпринимательской бюрократии. Стремление каймакама сократить бюрократическую волокиту и создать ориентированную на граждан систему предоставления публичных услуг может рассматриваться как форма процессной инновации. Однако отказ от установленных правовых процедур, требование уничтожить официальную документацию, использование принудительных способов мобилизации ресурсов и постановка личного административного усмотрения выше институциональных правил одновременно демонстрируют пределы предпринимательского поведения в публичном управлении. В этом отношении произведение показывает, что высокая степень бюрократической автономии, с одной стороны, может способствовать инновациям, оперативности принятия решений и укреплению потенциала местного развития, а с другой — создавать проблемы с точки зрения законности, подотчётности и участия граждан.

По результатам исследования сделан вывод о том, что образ каймакама в пьесе «Пока не растаяли льды» представляет тип «ориентированного на развитие предпринимательского бюрократа», сочетающего физическое и социальное измерения местного развития. Вместе с тем превращение предпринимательской бюрократии в устойчивый инструмент местного развития требует обеспечения баланса между инновационностью и административным усмотрением, с одной стороны, и принципами законности, подотчётности и институционализации — с другой.

Ключевые слова: предпринимательская бюрократия, предпринимательство в публичном секторе, местное развитие, региональное развитие, «Пока не растаяли льды».

DEVELOPING BEFORE THE SNOW MELTS: ENTREPRENEURIAL BUREAUCRACY, LOCAL DEVELOPMENT, AND THE LIMITS OF ADMINISTRATIVE DISCRETION

 

Muhammet NEGİZ

Res. Assist, Karadeniz Technical University, FEAS, Business Administration, muhammetnegiz@ktu.edu.tr


ABSTRACT

In local and regional development processes, public administrators may act not only as implementers of centrally designed policies but also as agents of change who identify local problems, mobilize resources, and develop new solutions within existing institutional structures. This study examines the District Governor character in Cevat Fehmi Başkut’s play “Buzlar Çözülmeden” (Before the Ice Melts) from the perspectives of entrepreneurial bureaucracy and local development. The study adopts a qualitative research design based on document analysis and thematic content analysis. The District Governor’s statements, decisions, practices, and interactions with other characters were treated as units of meaning; the codes generated through open coding were subsequently grouped into categories and overarching themes.

The findings indicate that the District Governor displays several characteristics associated with entrepreneurial bureaucracy, including the rapid identification of local problems, mobilization of alternative resources, questioning of established bureaucratic routines, challenging entrenched economic and social power structures, and striving to produce tangible results within a limited period of time. Mobilizing local resources to provide clean drinking water, employing unemployed residents in road construction for wages, improving urban and village roads, establishing evening schools, providing mobile health services and free medicine to villages, intervening in the conditions of landless peasants, and integrating disadvantaged individuals into social life through employment constitute the principal development-oriented practices represented in the play. The District Governor appears to approach infrastructure, employment, education, health, social protection, and rural production as interconnected components of a broader local development agenda.

At the same time, the findings reveal the contradictory dimensions of entrepreneurial bureaucracy. While the District Governor’s efforts to reduce excessive paperwork and create more citizen-oriented public services can be interpreted as forms of process innovation, his attempts to suspend legal procedures, destroy administrative records, impose compulsory forms of local resource mobilization, and elevate personal discretion above institutional rules expose the limits and risks of bureaucratic entrepreneurship. In this respect, the play demonstrates that high levels of bureaucratic autonomy may simultaneously enhance innovation, speed, and developmental capacity while generating problems related to legal legitimacy, accountability, participation, and institutionalization.

The study concludes that the District Governor figure in “Buzlar Çözülmeden” represents a “development-oriented entrepreneurial bureaucrat” who combines physical and social development objectives. However, it also suggests that entrepreneurial bureaucracy can become a sustainable instrument of local development only when innovation and administrative discretion are balanced by legality, accountability, participation, and institutionalization.

Keywords: Entrepreneurial Bureaucracy, Public Entrepreneurship, Local Development, Regional Development, Administrative Discretion