Research Information System
25. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Kongresi, Ankara, Turkey, 7 - 08 March 2026, vol.1, no.1, pp.455-464, (Full Text)
20. yüzyıl modern mimari mirasının
korunması, geleneksel kagir yapılardan farklı olarak, betonarme inşa
teknolojisinin getirdiği özgün yapısal ve estetik değerlerin doğru
tanımlanmasını gerektirmektedir. Türkiye’de modern kamu mimarisinin
karakteristik örneklerinden biri olan Trabzon İl Halk Kütüphanesi, inşa
edildiği dönemin teknik imkanlarını ve tasarım anlayışını yansıtan taşıyıcı
sistem kurgusuyla dikkat çekmektedir. Ancak betonarme yapıların "tescilli
kültür varlığı" olarak kabul edilmesi sürecinde, genellikle cephe plastiği
ve mekânsal kurgu ön plana çıkmakta; taşıyıcı sistemin özgünlüğü ve yapısal
sağlığı koruma tartışmalarında ikincil planda kalmaktadır. Bu çalışma, Trabzon
İl Halk Kütüphanesi binasının taşıyıcı sistem kurgusunu analiz ederek "yapısal
özgünlük" kavramını tartışmaya açmayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında; binanın
kolon-kiriş hiyerarşisi, modüler aks düzeni ve geniş açıklıklı okuma
salonlarını mümkün kılan statik çözümler mimari mekanla kurduğu ilişki
üzerinden incelenmiştir. Ayrıca, Trabzon’un yüksek nemli mikrokliması ve binanın
konumu nedeniyle maruz kaldığı yapı fiziği kaynaklı sorunlarının, bina
üzerindeki etkileri gözlemlenmiştir.
Sonuç olarak, kütüphane binasının
özgün statik kurgusunun korunmasının, kentsel bellek ve teknik tarih açısından
önemi vurgulanmaktadır. Bu çalışma, tescilli betonarme yapılarda yapılacak her
türlü müdahalenin, yapının mühendislik ruhunu bir veri olarak kabul etmesi
gerektiğini kanıtlayan bir altlık oluşturmaktadır.