BÜYÜKŞEHIR BELEDIYELERININ UYGULAMA İMAR PLANLARINI REDDETME YETKISININ SINIRLARI

Creative Commons License

Ceylan M., Atasoy B. A., Uzun S.

Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sa.68, ss.675-696, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmada büyükşehir belediyelerinin uygulama imar planlarını reddetme yetkisinin hukuki dayanağı ve bu yetkinin kapsamı ile sınırları ele alınmıştır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nda düzenlenen ve büyükşehir belediyesine tanınan onaylama yetkisinin zımni şekilde ret yetkisini içerip içermediği ve bu yetkinin mutlak şekilde kullanılıp kullanılamayacağı meselesi çözülmesi gereken önemli bir sorundur. Bu çerçevede iki farklı yargı kararı merkeze alınmak suretiyle sorun analiz edilmiş olup öteki yargı kararları ile çalışma zenginleştirilmiştir. Çalışmada içtihat analizi ve normatif inceleme yöntemleri kullanılarak ret yetkisinin mahalli idareler arasındaki yetki kuralları özelinde sınırları ortaya konulmuştur. Bu kapsamda büyükşehir belediyesinin ret yetkisinin nazım imar planına uygunluk yönünden değerlendirilebileceği sonucuna ulaşılabilir. Dolayısıyla çalışma, büyükşehir belediyelerinin uygulama imar planlarını ret yetkisini bütünüyle reddetmemektedir. Bu yetkinin sınırlandırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Aksi durumda ret yetkisi, mağduriyetlere sebebiyet veren mahalli özerkliği zedeleyen bir araca dönüşme riskini taşımış olur. Netice itibariyle bu çalışma, büyükşehir belediyesine tanınan uygulama imar planlarını reddetme yetkisinin sınırlı, gerekçeli ve yargı denetimine açık bir denetim fonksiyonu olarak tanımlanması gerektiği fikrine istinat etmektedir. Çalışma, büyükşehir belediyelerinin uygulama imar planlarını ve değişikliklerini reddetme yetkisinin yetki unsuru ve mahalli özerklik bağlamında ele almak suretiyle özellikle “mutlak ve sınırsız ret” uygulamasının hukuki sınırları aştığını ortaya koymayı amaç edinmesi yönünden özgün değer taşımaktadır.

This study examines the legal basis for metropolitan municipalities’ authority to reject implementary development plans, as well as the scope and limits of this authority. A key issue to be resolved is whether the approval authority granted to metropolitan municipalities under the Metropolitan Municipality Law No. 5216 implicitly includes the authority to reject and whether this authority can be exercised absolutely. Within this framework, the issue has been analysed by focusing on two different court decisions, and the study has been enriched with other court decisions. Using case law analysis and normative examination methods, the study has outlined the limits of the competence of rejection in terms of the rules of authority between local administrations. In this context, it can be concluded that the metropolitan municipality’s competence of rejection can be evaluated in terms of compliance with the master development plan. Therefore, the study does not entirely reject the metropolitan municipality’s authority to reject implementary development plans. It concludes that this authority should be limited. Otherwise, the authority to reject carries the risk of becoming an instrument that undermines local autonomy and causes grievances. Consequently, this study is based on the idea that the authority granted to metropolitan municipalities to reject implementary development plans should be defined as a limited, reasoned, and judicially reviewable supervisory function. This study is distinctive in that it aims to reveal that the practice of ‘absolute and unlimited rejection’ exceeds legal boundaries by examining the authority of metropolitan municipalities to reject implementary development plans in the context of the elements of authority and local autonomy.