Behram Çubin’in Göktürkler Üzerine Seferi Hakkında Bir Değerlendirme

Creative Commons License

Toğay A. H.

Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, cilt.10, sa.1, ss.288-311, 2023 (TRDizin)

Özet

Sasani ve Göktürk mücadeleleri, Hüsrev Anuşirvan zamanında (531-579) başlamasına rağmen halefi IV. Hürmüz döneminde ivme kazandı. 579 ve 590 yıllarında saltanat süren IV. Hürmüz, tahta çıkar çıkmaz birçok dâhilî ve haricî sorunlar ile karşı karşıya kaldı. Sasanilerin bu sorunlarını yakından takip eden Göktürkler de Sasani ülkesine akınlar yapmayı başladı. Yaşanan tüm bu saldırılar karşısında sadece Göktürklerin saldırılarını sekteye uğratmaya odaklanan IV. Hürmüz, İran’da henüz yıldızı parlamamış olan Behram Çubin adlı komutanını, Göktürkler üzerine sefere gönderdi. Behram Çubin’in, yaşadığı devri etkisi altına alan Göktürk saldırılarını önlemesi, ona şöhretin kapılarını açmakla birlikte, yaşamı ve mücadelerinin de özellikle Arap ve Fars kaynaklarında mitolojik bir havayla anlatılmasını sağladı. Behram’ın, IV. Hürmüz’e karşı isyan edip Sasani tahtını ele geçirmesinin ardından Hüsrev Perviz ile yaptığı savaşı kaybederek Göktürklere sığınması, Sasani ve Göktürk ilişkilerini de farklı bir boyuta taşıyacaktır. Bu çalışmanın amacı; Behram Çubin’in Göktürkler ile yaptığı savaşların siyasi boyutuna vurgu yaparak, sonuçlarının Behram’ın kariyerini nasıl şekillendirdiğinin yanı sıra Sasanilerin ne gibi kazançlar elde ettiği konusunu anlamaya çalışmaktır.
The conflicts between the Sassanid and Göktürk states started in the time of Khosrow Anushirvan (531-579), and gained momentum during the period of his successor, Hormuzd, who reigned between 579 and 590, and faced many internal and external problems as soon as he ascended the throne. The Göktürks were informed about the internal problems of the Sassanids, so they started to raid Sassanid territories. In the face of all these attacks, Hormuzd IV was determined to counter the attacks of the Göktürks and he sent a commander named Bahram Chobin to the border with the Göktürks. Bahram Chobin was relatively unknown commander in Iran until this expedition against the Göktürks. He succedded in putting an end to the Göktürk attacks, and this success brought him great fame, so that his life and struggles started to be recounted with a mythological style, especially in Arabic and Persian sources. Eventually Bahram rebelled against Hormuzd and took the Sassanid throne himself; later he lost the battle to Khosrow Parviz and took refuge with the Göktürks, opening a new chapter in the Sassanid and Göktürk relations. The aim of this study is to emphisize the political dimension of Bahram Chobin ‘s battles with the Göktürks, and trying to asses Sassanids gains as well as to understand how the results of the battles shaped Bahram’s career.