İSTANBUL AMERİKAN KIZ KOLEJİ MÜDİRESİ MARY MILLS PATRICK’İN İZLENİMLERİ IŞIĞINDA II. MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE İSTANBUL AMERİKAN KIZ KOLEJİ’NİN YENİ KAMPÜSE TAŞINMA PROJESİ VE FAALİYETLERİ

Creative Commons License

KUS A., aksoy v.

Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, cilt.26, sa.52, ss.133-165, 2026 (TRDizin)

Özet

İstanbul Amerikan Kız Koleji ilk olarak 1871 yılında İstanbul Gedikpaşa’da faaliyete başlamıştır. Daha sonra okulun gelişen ihtiyaçları doğrultusunda Üsküdar’da bir arazi satın alınmış ve okul 1875 yılında burada inşa edilen yeni binaya taşınmıştır. Ancak izleyen yıllarda öğrenci talebinin artması, mevcut fiziki imkânların yetersiz kalmasına yol açmıştır. Bunun üzerine, okul yönetimi daha geniş ve modern bir yerleşkeye duyulan ihtiyacı karşılamak üzere Arnavutköy’de yeni bir arazi satın alarak burada kalıcı bir kampüs inşa etmeye karar vermiştir. Fakat II. Abdülhamid döneminde söz konusu arazinin satın alınmasına ilişkin çeşitli idari ve hukuki sorunlar yaşanmış ve bu sorunlar ancak II. Meşrutiyet döneminde çözüme kavuşturulabilmiştir. Bu çalışma, İstanbul Amerikan Kız Koleji’nin II. Meşrutiyet (1908–1918) döneminde Arnavutköy’deki kalıcı kampüsüne taşınma sürecini, dönemin müdiresi Mary Mills Patrick’in “A Bosphorus Adventure” adlı eserindeki gözlem ve değerlendirmelerine dayanmaktadır. Mevcut literatürde Osmanlı’nın son dönemindeki yabancı eğitim kurumlarının mekânsal ve kurumsal dönüşümüne ilişkin çalışmaların sınırlı olması nedeniyle, bu araştırma aynı zamanda eğitim ve kent tarihi alanlarına katkı sunmayı hedeflemektedir. Araştırma, kurumun fiziksel ve kurumsal dönüşümünü; taşınma sürecinin arka planı, kampüsün inşa ve düzenlenme aşamaları ile yönetim faaliyetleri üzerinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılarak Patrick’in eseri başta olmak üzere okulun o döneme ait yıllık raporları, Osmanlı Arşiv belgeleri ve ilgili literatür sistematik biçimde incelenmiş, bulgular tarihsel bağlamda değerlendirilmiştir.
The Istanbul American Girls’ College was first established in 1871 in Gedikpaşa, Istanbul. Subsequently, in response to the evolving needs of the institution, land was acquired in Üsküdar, and in 1875 the school relocated to a newly constructed building on this site. However, in the following years, increasing student demand rendered the existing facilities inadequate. Consequently, the school administration decided to purchase a new plot in Arnavutköy to construct a permanent campus that would accommodate a larger and more modern educational environment. During the reign of Sultan Abdülhamid II, various administrative and legal obstacles hindered the acquisition of the land, and these issues were only resolved during the Second Constitutional Era. This study examines the relocation of the Istanbul College for Girls to its permanent campus in Arnavutköy during the Second Constitutional Era (1908–1918), drawing upon the observations and reflections of the school principal, Mary Mills Patrick, as documented in her work “A Bosphorus Adventure”. Given the limited scholarship on the spatial and institutional transformations of foreign educational institutions in the late Ottoman period, this research also seeks to contribute to the fields of educational and urban history. The research aims to analyze the institution’s physical and organizational transformation through the background of the relocation process, the stages of campus construction and arrangement, and the administrative practices involved. Utilizing document analysis as a qualitative research method, the study systematically examines Patrick’s text alongside the school’s annual reports regarding that period, some Ottoman archival documents, and relevant literature, situating the findings within their historical context.