Research Information System
Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, vol.0, no.48, pp.151-173, 2025 (ESCI, Scopus, TRDizin)
Anadolu’da başkent üslubu mimari örgüyü nispeten temsil eden şehirlerden biri olan Trabzon, bir yandan çok uluslu bir kültür katmanı oluştururken diğer yandan farklı sanat stilleri ile inşa edilmiş yapı sanatı numunelerini barındırmaktadır. Kentin güneybatısında, şehre yakın ancak yayla iklimi hususiyeti gösteren Soğuksu mevkiinde sayfiye olarak art nouveau üslubu ile yapılmış Atatürk Köşkü bu yapılardan birisidir. 1894 “Osmanlı Sergisi Projesi” sonrasında II. Abdulhamit tarafından baş mimarlığa getirilmiş olan D’Aranco’nun proje müellifi olduğunu düşündüğümüz yapının mimarlığını Alexander Kakulidis yapmıştır. Atatürk Köşkü, Trabzon’da büyük boyutlu farklı yapıların da sahibi olan iş insanı Konstantin Kabayanidis tarafından 1906-1910 yılları arasında yaptırılmıştır. Art nouveaunun malzeme kullanımındaki çeşitlilik ve tekniğinin de sergilendiği Atatürk Köşkü, zeminle birlikte üç katlı olarak inşa edilmiştir. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 1924, 1930 ve 1937 yıllarındaki Trabzon ziyaretlerinde bu köşke uğraması ve vasiyetlerinden birisini burada konakladığı sırada yazması yapının bilinirliğini ve değerini artırmıştır. Bu araştırmada, Anadolu’nun Doğu Karadeniz Bölgesindeki Trabzon şehrinde, uluslararası coğrafyada yaygın bir kullanım alanı bulan art nouveau üslubu ile inşa edilen ve eyalet üslubu tanımlamasına aykırı bir örnek yapı incelenmiştir. Ayrıca Atatürk Köşkü tanıtımı ile başkent üslubu yapılaşma örnekleminin ender olduğu Anadolu’da, tarihi arka planının da yönlendirmesi ile gelişen Trabzon kent mimarisine ayrı bir bakış açısı getirilmektedir.