Van İli Yüzey Araştırması Kapsamında Doğu Anadolu Bölgesi Paleolitik Çağ Kalıntıları


BAYKARA İ., TURAN D.

Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi, vol.1, no.1, pp.76-97, 2021 (Other Refereed National Journals)

  • Publication Type: Article / Article
  • Volume: 1 Issue: 1
  • Publication Date: 2021
  • Title of Journal : Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi
  • Page Numbers: pp.76-97

Abstract

This study presents the results of the survey in Van province during the 2014 – 2021 field seasons. The purpose of the study is to understand the human existence and mobility of the Pleistocene Period in Eastern Anatolia. The survey was carried out in two phases: Extensive survey and intensive survey. Intensive survey was conducted in the obsidian deposits of Meydan Mountain – Gürgürbaba Hill, located to the north of Ulupamir Village in Van-Erciş district. As a result of the research, a large number of lithic obsidian materials have been found, which were dated to the Lower and Middle Paleolithic periods. In consequence of the dating studies in the region, the lava flow in the study area was dated to approximately 420.000±24 years ago. The technological and typological analysis of the lithic remains supported by dating Studies confirmed that the period of the survey area is Lower Paleolithic Period, Late Acheulean Culture. These results reveal that Erciş district located in the north of Van was inhabited by human communities since the Middle of the Middle Pleistocene Period. On the other hand, the similarity of the lithic remains to the Caucasian Paleolithic assemblages has also enabled the interregional mobility of hunter-gatherers to be revealed.

Bu çalışma 2014 – 2021 yılları arasında Van ilinde gerçekleştirilen yüzey araştırmasının sonuçlarını kapsamaktadır. Çalışmanın amacı Doğu Anadolu’daki Pleistosen Dönem insan varlığı ve hareketliliğini anlamaktır. Araştırma yaygın yaya yüzey ve yoğun / detaylı yüzey araştırması olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Yoğun yüzey araştırması çalışmaları Van-Erciş İlçesi’nde Ulupamir Köyü’nün kuzeyinde yer alan Meydan Dağı obsidiyen yatağı Gürgürbaba Tepesi’nde yapılmıştır. Araştırma sonucunda obsidiyenden üretilmiş çok sayıda Alt ve Orta Paleolitik dönemlere ait yontmataş kalıntısı tespit edilmiştir. Bölgede uygulanan tarihlendirme çalışmaları sonucunda buluntu alanındaki lav akıntısı yaklaşık olarak 420.000±24 yıl öncesine tarihlendirilmiştir. Yontmataş kalıntıların teknolojik ve tipolojik incelemesinin, tarihlendirme çalışmalarıyla desteklenmesiyle alanın Alt Paleolitik Dönem, Geç Acheulean Kültürü’ne ait olduğu tespit edilmiştir. Bu durum Van’ın kuzeyinde yer alan Erciş’in, Orta Pleistosen Dönem’in ortalarından itibaren insan toplulukları tarafından iskân edildiğinin kanıtı olmuştur. Bunun yanı sıra yontmataş kalıntılarının Kafkas Paleolitik Dönem topluluklarına benzer olması, avcı-toplayıcı toplulukların bölgeler arası hareketliliğinin de ortaya çıkarılmasını sağlamıştır.