Akademik Veri Yönetim Sistemi
ORTADOĞU: KAVRAM, TEMALAR, TARİHSEL SÜREÇ, SİYASET, SOSYOKÜLTÜREL YAPI VE EKONOMİ, İskender Karakaya, Editör, Nobel Yayınevi, Ankara, ss.409-440, 2025
Coğrafi
konumu, zengin kaynakları ve kültürel geçişiyle Ortadoğu olarak adlandırılan
coğrafya, dünya tarihinin başlangıç noktası olarak kabul edilmektedir.
İnsanoğlunun avcı toplayıcılıktan tarımsal üretime dayalı yerleşik hayata
geçtiği, ilk köy ve kentlerin kurulmasıyla sosyal düzenin ve devlet kavramının
oluştuğu yer olan Ortadoğu, yazılı kültürün de oluştuğu coğrafyadır. Kültür ve
medeniyetin beşiği olan bu coğrafyada 19. yüzyıldan itibaren yürütülen
arkeolojik çalışmalarla ortaya çıkarılan antik uygarlıklara ait birçok buluntunun
yanı sıra çivi yazılı metinler ile de karşılaşılmıştır. Bu metinlerin günümüz
dillerine tercüme edilmeleriyle insanoğlunun köylerden şehirlere şehirlerden de
devletlere geçiş süreci artık çok daha ayrıntılı takip edilebilmektedir.
Arkeolojik ve yazılı kaynakların ortaya çıkarılması sonucu ilk kent devletleri,
ilk krallıklar, ilk imparatorluklar, ilk kanunların yanında ilk tapınaklar,
şehirler, kral mezarları, seramik ürünler, heykeller, farklı yazı sistemleri ve
üslupların öğrenilmesiyle çağdaş uygarlığın Ortadoğu medeniyetine ne denli
borçlu olduğu çok açık biçimde sergilenmiştir. Yazıyı bulan Sümerlerden
başlayarak Akad, Asur, Babil, Mısır, Pers, Hellenistik ve Roma döneminin
Ortadoğusu tarihi süreçte incelendiğinde sürekli bir gelişim gözlenmektedir. Bu
çalışma antik Ortadoğu coğrafyasının İslam öncesi dönemi hakkında genel bir bilgi
sunma amacındadır. Elbette yaklaşık 3500 yıllık bir süreç içerisinde Ortadoğu
coğrafyasında bu çalışmada bahsedilemeyecek sayısız olay, kültür, halk, din,
devlet, mücadele, kıtlık, etkileşim yaşanmıştır. Ancak bu çalışma tüm bu
unsurları incelemekten ziyade antik Ortadoğu’nun büyük siyasi yapıları ve
bunların dünya medeniyete katkılarına yoğunlaşarak günümüz Ortadoğusunun antik
dönemleri ve gelişmeleri hakkında bir fikir oluşturma üzerine yoğunlaşmıştır.
The region known as the Middle East, with its geographical location, rich resources and cultural diversity, is regarded as the cradle of world history. It is the place where humankind transitioned from a hunter-gatherer lifestyle to a settled life based on agricultural production, and where the first villages and cities were established, giving rise to social order and the concept of the state; it is also the region where written culture originated. In this cradle of culture and civilisation, archaeological excavations conducted since the 19th century have unearthed numerous artefacts belonging to ancient civilisations, as well as cuneiform texts. With the translation of these texts into modern languages, the process of humanity’s transition from villages to cities and from cities to states can now be traced in much greater detail. The discovery of archaeological and written sources has revealed the first city-states, the first kingdoms, the first empires, and the first laws, alongside the first temples, cities, royal tombs, pottery, sculptures, and various writing systems and styles, clearly demonstrating the extent to which modern civilisation owes a debt to Middle Eastern civilisation. When the history of the Middle East is examined through the historical periods from the Sumerians, who invented writing, through the Akkadian, Assyrian, Babylonian, Egyptian, Persian, Hellenistic and Roman eras, a continuous process of development can be observed. This study aims to provide a general overview of the pre-Islamic period of the ancient Middle East. Of course, over a period of approximately 3,500 years, the Middle Eastern region has witnessed countless events, cultures, peoples, religions, states, struggles, famines and interactions that cannot be covered in this study. However, rather than examining all these elements, this study focuses on the major political structures of the ancient Middle East and their contributions to world civilisation, with the aim of forming an understanding of the ancient periods and developments of the modern-day Middle East.