Kommersant’ta Türk Devletleri Teşkilatı Söylemi: Jeoekonomik İş Birliği, Kurumsal Aktörleşme ve Güvenlik Kaygıları


Creative Commons License

Kaya Z., Negiz M.

ASES XIII. INTERNATIONAL SOCIAL SCIENCES CONGRESS, Trabzon, Türkiye, 11 - 13 Eylül 2026, ss.111-112, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Trabzon
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.111-112
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Karadeniz Teknik Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Kommersant’ta Türk Devletleri Teşkilatı Söylemi:
Jeoekonomik İş Birliği, Kurumsal Aktörleşme ve Güvenlik Kaygıları

Zeynep KAYA¹, Muhammet NEGİZ²

¹ Araş. Gör., Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü, zkaya@erzincan.edu.tr,
https://orcid.org/0000-0003-0261-0358

² Araş. Gör., Karadeniz Teknik Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İşletme Bölümü, muhammetnegiz@ktu.edu.tr,
https://orcid.org/0000-0002-6939-7742


Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), 2021 yılında gerçekleştirilen isim ve kurumsal kimlik değişiminin ardından kültürel yakınlığa dayalı bir iş birliği platformundan ekonomi, ulaştırma, enerji, teknoloji ve güvenlik alanlarında faaliyet gösteren bölgesel bir örgüte dönüşmektedir. Bu çalışma, TDT’nin Rusya’nın önde gelen ekonomi ve siyaset gazetelerinden Kommersant’ta hangi söylemsel çerçeveler aracılığıyla temsil edildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada özellikle teşkilatın jeoekonomik iş birliği platformu, kurumsallaşan bölgesel aktör ve Rusya’nın yakın çevresinde gelişen potansiyel nüfuz alanı olarak nasıl anlamlandırıldığı sorgulanmaktadır.

 Araştırmanın veri setini, Kommersant’ta 2022–2026 yılları arasında yayımlandığı belirlenen haber ve analiz metinleri oluşturmaktadır. Metinler kurum adının Rusça karşılığının (Организация тюркских государств-ОТГ) anahtar kelimeleri kullanılarak tespit edilmiştir. Haberler; konu, temel aktörler, TDT’ye atfedilen işlev, değerlendirme tonu ve söylemsel çerçeve bakımından kodlanmış; veriler tematik analiz ve eleştirel söylem analiziyle çözümlenmiştir.

 Bulgular, Kommersant’ta TDT söyleminin üç ana tema etrafında şekillendiğini göstermektedir. Birinci tema olan jeoekonomik iş birliği; Orta Koridor, Hazar geçişli ulaşım ve enerji güzergâhları, Türk Yatırım Fonu, ticaret, girişim sermayesi, altyapı yatırımları, savunma sanayisi ve dijitalleşme projelerini kapsamaktadır. Bu çerçevede TDT, üye ülkelerin pazar erişimini ve ekonomik çeşitlenmesini destekleyen bölgesel bir iş ekosistemi olarak sunulmakta; Rusya’yı baypas edebilecek ulaşım ve enerji hatları ise Moskova’nın transit üstünlüğü ve bölgesel ekonomik nüfuzu açısından potansiyel risk şeklinde değerlendirilmektedir.

 İkinci tema olan kurumsal aktörleşme, TDT’nin kültürel ve sembolik bir birliktelikten düzenli zirveleri, strateji belgeleri, yatırım mekanizmaları ve genişleyen politika gündemi bulunan uluslararası bir örgüte dönüşmesini ifade etmektedir. Bununla birlikte KKTC’nin gözlemci statüsü, üyelerin toprak bütünlüğü konusundaki farklı tutumları ve karar alma usullerindeki belirsizlikler, teşkilatın kurumsal yönetişim sınırlarını görünür kılmaktadır.

 Üçüncü tema olan güvenlik kaygıları; NATO–KGAÖ dengesi, askerî tatbikatlar, savunma iş birliği, Karabağ, ortak alfabe, dijital egemenlik, Pan-Türkizm ve “Büyük Turan” söylemleri etrafında oluşmaktadır. Dönemsel analiz, 2022’deki temkinli ve pragmatik yaklaşımın 2025–2026 yıllarında TDT’yi medeniyetsel ve stratejik bir rakip olarak güvenlikleştiren daha sert bir söyleme dönüştüğünü ortaya koymaktadır.

 Sonuç olarak Kommersant, TDT’yi aynı anda ekonomik fırsatlar sağlayan bir iş birliği ağı, kurumsallaşan bölgesel aktör ve Rusya’nın Avrasya’daki nüfuzunu etkileyebilecek stratejik bir oluşum olarak temsil etmektedir. Çalışma, TDT’nin medya temsilini jeoekonomi, örgütsel aktörleşme ve güvenlikleştirme kavramlarıyla inceleyerek literatüre disiplinler arası katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar kelimeler: Türk Devletleri Teşkilatı, Kommersant, söylem analizi.

Дискурс об Организации тюркских государств в газете «Коммерсантъ»:
геоэкономическое сотрудничество, становление институционального актора и опасения в сфере безопасности

Zeynep KAYA¹, Muhammet NEGİZ²

¹ Научный сотрудник, Университет Эрзинджан Бинали Йылдырым, факультет экономики и административных наук, кафедра экономики, zkaya@erzincan.edu.tr,
https://orcid.org/0000-0003-0261-0358

² Научный сотрудник, Черноморский технический университет, факультет экономики и административных наук, кафедра менеджмента, muhammetnegiz@ktu.edu.tr,
https://orcid.org/0000-0002-6939-7742

Аннотация

После изменения названия и институциональной идентичности в 2021 году Организация тюркских государств (ОТГ) постепенно трансформируется из платформы сотрудничества, основанной преимущественно на культурной близости, в региональную организацию, осуществляющую деятельность в сферах экономики, транспорта, энергетики, технологий и безопасности. Цель настоящего исследования заключается в анализе того, посредством каких дискурсивных рамок ОТГ представлена в одной из ведущих российских газет экономической и политической направленности — «Коммерсантъ». Особое внимание уделяется тому, каким образом Организация осмысливается как платформа геоэкономического сотрудничества, формирующийся институционализированный региональный актор и потенциальная сфера влияния, развивающаяся в ближнем зарубежье России.

Эмпирическую базу исследования составляют новостные и аналитические материалы, опубликованные в газете «Коммерсантъ» в 2022–2026 годах. Тексты были выявлены с использованием в качестве ключевых слов русского наименования организации — «Организация тюркских государств» и аббревиатуры «ОТГ». Материалы были закодированы по таким параметрам, как тематика, основные акторы, функции, приписываемые ОТГ, оценочная тональность и дискурсивная рамка. Полученные данные были проанализированы с применением тематического анализа и критического дискурс-анализа.

Результаты показывают, что дискурс об ОТГ в газете «Коммерсантъ» формируется вокруг трёх основных тем. Первая тема — геоэкономическое сотрудничество — охватывает Средний коридор, транскаспийские транспортные и энергетические маршруты, Тюркский инвестиционный фонд, торговлю, венчурный капитал, инфраструктурные инвестиции, оборонную промышленность и проекты в сфере цифровизации. В рамках данного дискурса ОТГ представляется как региональная деловая экосистема, способствующая расширению доступа государств-членов к рынкам и диверсификации их экономик. В то же время транспортные и энергетические маршруты, потенциально способные обходить Россию, рассматриваются как возможный риск для транзитного преимущества Москвы и её регионального экономического влияния.

Вторая тема — становление институционального актора — отражает трансформацию ОТГ из культурного и символического объединения в международную организацию, располагающую регулярными саммитами, стратегическими документами, инвестиционными механизмами и постоянно расширяющейся политической повесткой. Вместе с тем статус наблюдателя Турецкой Республики Северного Кипра (ТРСК), различия в позициях государств-членов по вопросам территориальной целостности и неопределённость процедур принятия решений выявляют существующие ограничения институционального управления Организации.

Третья тема — опасения в сфере безопасности — формируется вокруг таких вопросов, как баланс между НАТО и Организацией Договора о коллективной безопасности (ОДКБ), военные учения, оборонное сотрудничество, Карабах, единый алфавит, цифровой суверенитет, пантюркизм и дискурс «Великого Турана». Анализ динамики дискурса показывает, что осторожный и прагматичный подход, характерный для 2022 года, в 2025–2026 годах трансформируется в более жёсткий дискурс, в рамках которого ОТГ всё чаще секьюритизируется и представляется как цивилизационный и стратегический конкурент.

Таким образом, газета «Коммерсантъ» одновременно представляет ОТГ как сеть сотрудничества, создающую экономические возможности, как институционализирующегося регионального актора и как стратегическое образование, потенциально способное оказывать влияние на позиции России в Евразии. Исследование направлено на внесение междисциплинарного вклада в литературу посредством анализа медийной репрезентации ОТГ через концепции геоэкономики, становления организационного актора и секьюритизации.

Ключевые слова: Организация тюркских государств, «Коммерсантъ», дискурс-анализ.


Discourses On The Organization Of Turkic States in Kommersant: Geoeconomic Cooperation, Institutional Actorhood, And Security Concerns


*Arş. Gör. Zeynep KAYA (Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi)

**Arş. Gör. Muhammet NEGİZ (Karadeniz Teknik Üniversitesi)


Following the change in its name and institutional identity in 2021, the Organization of Turkic States (OTS) has been evolving from a cooperation platform based primarily on cultural affinity into a regional organization operating in the fields of economics, transportation, energy, technology, and security. This study aims to examine the discursive frameworks through which the OTS is represented in Kommersant, one of Russia’s leading newspapers specialising in economic and political affairs. More specifically, the study investigates how the organization is constructed as a platform for geoeconomic cooperation, an institutionalizing regional actor, and a potential sphere of influence emerging in Russia’s immediate neighbourhood.

 

The dataset consists of news reports and analytical articles identified as having been published in Kommersant between 2022 and 2026. The texts were retrieved using the Russian-language name and abbreviation of the organization—“Организация тюркских государств” and “ОТГ”—as search keywords. The articles were coded according to their subject matter, principal actors, functions attributed to the OTS, evaluative tone, and dominant discursive framework. The data were subsequently analysed using thematic analysis and critical discourse analysis.

 

The findings demonstrate that Kommersant’s discourse on the OTS is structured around three principal themes. The first theme, geoeconomic cooperation, encompasses the Middle Corridor, trans-Caspian transport and energy routes, the Turkic Investment Fund, trade, venture capital, infrastructure investments, defence industries, and digitalization projects. Within this framework, the OTS is portrayed as a regional business ecosystem that facilitates member states’ access to markets and supports economic diversification. At the same time, transport and energy corridors capable of bypassing Russia are framed as potential risks to Moscow’s transit advantages and regional economic influence.

 

The second theme, institutional actorhood, refers to the transformation of the OTS from a predominantly cultural and symbolic association into an international organization characterized by regular summits, strategic documents, investment mechanisms, and an expanding policy agenda. Nevertheless, the observer status of the Turkish Republic of Northern Cyprus, differing positions among member states regarding territorial integrity, and ambiguities surrounding decision-making procedures expose the limitations of the organization’s institutional governance.

 

The third theme, security concerns, is constructed around the NATO–Collective Security Treaty Organization balance, military exercises, defence cooperation, Karabakh, the common Turkic alphabet, digital sovereignty, Pan-Turkism, and the discourse of “Greater Turan.” The longitudinal analysis indicates that the cautious and pragmatic approach observed in 2022 evolved into a more assertive discourse in 2025–2026, in which the OTS was increasingly securitized as a civilizational and strategic rival.

 

In conclusion, Kommersant simultaneously represents the OTS as a cooperation network generating economic opportunities, an institutionalizing regional actor, and a strategic formation capable of influencing Russia’s position in Eurasia. By analysing media representations of the OTS through the concepts of geoeconomics, institutional actorhood, and securitization, the study seeks to make an interdisciplinary contribution to the existing literature.

 

Keywords: Organization of Turkic States, Kommersant, discourse analysis.