Research Information System
Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, no.54, pp.105-140, 2025 (ESCI)
II. Meşrutiyet yıllarında ortaya çıkan düşünce hareketleri aynı zamanda edebiyat hayatını da etkisi altına almıştır. Bilhassa ayrılıkçı hareketlerin güçlenmesi ve devletin bir inkıraz devresinin eşiğine gelmesi Türkçülük hareketinin geniş kitlelere yayılmasını sağlamıştır. Ülke dışındaki gelişmelerin iç politikaları etkilemesiyle birlikte Türkçü hareket içinde farklı hizipler kendini göstermeye başlamıştır. Anadoluculuk düşüncesi bahse konu edilen bu tarihî arka plan eşliğinde ortaya çıkmıştır. Cumhuriyet yıllarında ise Nurettin Topçu’nun temsil ettiği yeni bir Anadoluculuk düşüncesi filizlenmiştir. İlk kuşak Anadoluculuk hareketine kıyasla ruhçu ve ahlakçı bir nitelikte olan bu hareket, felsefesini Anadolu sosyalizmi olarak tanımlamıştır. Nurettin Topçu 40’lı yıllardan itibaren Hareket dergisi uhdesinde düşüncelerini yaymaya ve bu derginin etrafında aralarında fikir birliği olan bir kadro oluşturmaya çalışmıştır. Topçu’nun ihdas etmiş olduğu Anadolu sosyalizmi ve Anadolu romantizmi terkipleri kendisini takip edenlerce genel kabul görmüştür. Takipçileri bu düşünce umdelerini taşrada oluşturulacak bir kadronun marifetiyle daha da yaygınlaştırmak amacıyla Adımlar dergisini kurmuşlardır. Adımlar’la birlikte hem yerli, milliyetçi bir düşünce ve edebiyat dergisi kurulmak istenmiş hem de farklı milliyetçilik anlayışlarına ve sosyalist/toplumcu edebiyat anlayışına karşı bir alternatif geliştirilmek istenmiştir. Bu çalışmada Nurettin Topçu’nun ahlak felsefesine muvazi olarak tebarüz etmiş olan Anadolu sosyalizminin ve Anadolu romantizminin ilkeleri ve uygulama örnekleri Anadolucu Fikir Derneği’nin Erzurum Şubesince yayımlanan Adımlar dergisi özelinde teşrih edilecektir.