TÜRKİYE’DE SİYASİ PARTİLERE DEVLET YARDIMI YAPILMASININ TARİHSEL GELİŞİMİ, KAPSAM VE UYGULAMASI


Demir A. E., Firidin E.

İksad Yayınevi, Ankara, 2026

  • Yayın Türü: Kitap / Araştırma Kitabı
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.5281/zenodo.24171918
  • Yayınevi: İksad Yayınevi
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Karadeniz Teknik Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Siyasi partiler demokrasinin en önemli aktörleri arsında yer almaktadır. Halkın kendi kaderini tayin etme noktasında siyasi partiler, halka seçenekler sunabilecek nitelikteki demokratik araçlardır. Siyasi partilerin ise kendilerini halka tanıtma, ayakta kalabilme ve kısmen de olsa, parti programlarına yönelik faaliyetleri gerçekleştirebilmeleri için mali desteğe ihtiyaçları vardır. Bu mali desteğe ilişkin ilkeler ve kurallar Türk hukuk sistemi tarafından bir takım koşullara bağlanmıştır. Siyasi partilerin yarışmacı seçimler yoluyla iktidara gelebilmelerinde olmazsa olmaz unsurun başında para gelmektedir. Siyasi partiler, gerek normal zamanlarda gerekse seçim zamanlarında paraya ihtiyaç duyarlar. Partilerin esas güçlerini gösterdikleri dönemler olan seçim zamanlarında paraya duyulan bu ihtiyaç daha da fazla hissedilir. Gelişen teknoloji, yeni kampanya teknikleri, siyasi partilerin zamanla gönüllü çalışanlarını kaybetmeleri, seçim dönemlerinde paraya olan ihtiyacı daha da artırmıştır. Dolayısıyla bu durum partilerin seçimlerde rakip partilerin önüne geçme aracı olarak parasal gücü referans almaya başlamalarına neden olmuştur. Tarihsel gelişim sürecinde demokratik rejimlerde ortaya çıkan siyaset ve para arasındaki ilişkiden kaynaklanan yolsuzluk skandalları seçimlerin adil yarış ortamında yapılmasına bozucu etkide bulunacak seviyeye ulaşmış ve bu durum insanların siyasete olan güvenini sarsmıştır. Demokrasiye duyulan inanç da bu güvensizlikten nasibini almıştır. Siyasetin finansmanında yaşanan yolsuzluk skandallarının ardından ülkeler hukuk sistemlerinde düzenleme yapma yoluna gitmişlerdir. Yaptıkları yasalar ile siyasi partilerin harcamalarının ve partilere yapılan bağışların sınırlandırılmasının yanı sıra partilere devlet yardımında bulunulması gibi çareler üreterek demokrasinin finansmanında yaşanan sıkıntıları çözmeye çalışmışlardır.