İçimdeki Parçalanma: "Dr. Jekyll ve Bay Hyde"da Bölünmüş Ruhun Gotik İkilik Yoluyla Haritalanması

Çakmakoğlu Ö., Dilci B.

8. Uluslararası İnsan Çalışmaları Kongresi, Ankara, Türkiye, 10 - 11 Aralık 2025, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Karadeniz Teknik Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, Robert Louis Stevenson’ın Dr. Jekyll ve Bay Hyde’ın Tuhaf Hikayesi adlı eserinde kimliğin parçalanmasını, Heinz Kohut’un Kendilik Psikolojisi teorisi aracılığıyla Dr. Jekyll ve onun bilinçli oluşturulmuş kendiliği Mr. Hyde’ın psikolojik dinamiklerine odaklanarak incelemektedir. Çalışma, tutarlı bir kendiliğin gelişimi, sürdürülmesi ve bozulmasını, ayrıca kendiliğin parçalanmasının davranış ve ilişkilerde kendini gösterdiği mekanizmaları incelemektedir. Çalışmanın önemi, karakterin karmaşıklığını, kimlik oluşumunu, sosyal ve duygusal kısıtlamalara yanıt olarak uyum stratejilerini aydınlatmak için edebi analiz ile Kendilik Psikolojisini bir araya getirmesinde yatmaktadır. Narsisistik yaralanma, büyüklenmeci kendilik ve idealize edilmiş ebeveyn imgesi gibi kavramları inceleyerek edebi anlatıların kimlik oluşumunun temelini oluşturan psikolojik süreçleri ve empatik başarısızlığın sonuçlarını nasıl ortaya koyduğunu göstermektedir. Analiz Kohut’un temel ilkelerini, Dr. Jekyll ve Bay Hyde üzerinden tartışmaktadır. Bunu, kahramanın psikolojik dönüşümünü, içsel denge için verdiği mücadeleyi, empatik ve empatik olmayan ilişkilerin etkisini ve de bölünmüş kimliğinin altında yatan mekanizmaları inceleyerek yapmaktadır. Hyde’ın varlığı sadece ahlaki bir kontrast değil, aynı zamanda psikolojik bir ayna olarak işlev görür ve içsel gerilimlerle kendilik bütünlüğünü tehdit eden karşılanmamış kendilik nesnesi ihtiyaçlarını ortaya çıkarır. Bu bakış açısı, Kendilik Psikolojinin hem Jekyll’ın ayna karakterinin psikolojik karmaşıklığını hem de Stevenson’ın anlatı stratejisini analiz etmek için bir çerçeve sağladığını gösterirken, aynı zamanda bireylerin sınırlı empatik destekle ortamlara nasıl uyum sağladıklarını aydınlatmaktadır. Sonuç olarak Dr. Jekyll’in oluşturduğu Bay Hyde karakteri ile bireyin kendini koruma ile kimlik bütünlüğünü sağlama içgüdüsü arasındaki gerilim gözler önüne sürülmüş olur.

Anahtar Kelimeler: Ayna Karakter, Dr. Jekyll, Kohut, Kendiliknesnesi, Parçalanma

This study explores the fragmentation of identity in Robert Louis Stevenson’s The Strange Case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde, focusing on the psychological dynamics of Dr. Jekyll and his conscious self, Mr. Hyde, through Heinz Kohut’s Self Psychology. It examines the development, maintenance, and disruption of a cohesive self, as well as the mechanisms through which self-fragmentation manifests in behaviour and relationships. The study’s significance lies in its integration of literary analysis and Self Psychology to illuminate the complexity of character, identity formation, and adaptive strategies in response to social and emotional constraints. By exploring concepts such as narcissistic injury, the grandiose self, and the idealised parental imago, it demonstrates how literary narratives reveal psychological processes underpinning identity formation and the consequences of empathic failure. The analysis discusses Kohut’s core principles in relation to Dr Jekyll and Mr Hyde, examining the protagonist’s psychological transformation, his struggle for inner balance, the impact of empathic and non-empathic relationships, and the mechanisms underlying his divided identity. Hyde’s existence serves not only as a moral foil but also as a psychological mirror, exposing internal tensions and unfulfilled selfobject needs that threaten self-cohesion. Methodologically, the study employs a Kohutian approach, combining detailed textual analysis with theoretical application to examine literary events, character interactions, and narrative structures. The findings suggest that Jekyll’s division into two selves can be understood not merely as a failure to form a cohesive identity but as a psychological adaptation or survival strategy in response to a non-empathic and morally restrictive society. This perspective shows how Self Psychology provides a framework for analysing both the psychological complexity of Jekyll’s mirror character and Stevenson’s narrative strategies, while also illuminating how individuals adapt to environments with limited empathic support and revealing the tension between self-preservation and the pursuit of identity cohesion.

Keywords: Dr. Jekyll, Fragmentation, Kohut, Mirror Character, Selfobject