Yüksek Enflasyonda İdari Fiyatlama: Boğaz Köprüsü Geçiş Ücretinin Reel Seyri
Maliye Alanında Uluslararası Araştırmalar-V, Berna Hızarcı Beşer, Editör, Eğitim Yayınevi, İstanbul, ss.65-89, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: Eğitim Yayınevi
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Sayfa Sayıları: ss.65-89
- Editörler: Berna Hızarcı Beşer, Editör
- Karadeniz Teknik Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Kamu hizmetlerinin bir bölümünün genel vergilerle değil hizmetten yararlanandan alınan ücretle finanse edilmesi nedeniyle fiyatın düzeyi doğrudan bir maliye kararıdır. Bu bölümde İstanbul'daki iki Boğaz köprüsünün birinci sınıf araç geçiş ücreti Ocak 2015 ile Eylül 2026 arasındaki 141 aylık dönemde ele alınmakta; ücretin reel seyri, iki ardışık ayarlama arasında kaybedilen reel değer ile dönem başına endekslenmiş reel ücretin seyri üzerinden izlenmekte ve ayarlamanın yürürlükteki yazılı kuralla ne ölçüde bağdaştığı ayrıca ölçülmektedir. On üç ayarlama aralığının tamamında reel değişim eksi işaretlidir; medyan kayıp yüzde 13,4, aritmetik ortalama yüzde 16,4'tür. Kayıpların birikmesiyle reel endeks Ekim 2023'te 57,3'e inmekte, ardından sık ve büyük ayarlamalarla Şubat 2025'te 192,1'e çıkmaktadır. Yönetmelik 2012'den beri her yıl başında artış öngörmesine karşın on iki yıl başının yalnızca yedisinde ayarlama yapılmış, beş ayarlama yıl ortasında yürürlüğe girmiştir. 1 Ocak 2026'da yürürlüğe giren yeniden değerleme ölçütü erimeyi sınırlandırmakta, fakat dokuz ayda oluşan yüzde 15,7 reel kayba engel olamamaktadır. Bulgular, aşınmanın bir mevzuat boşluğundan değil yürürlükteki kuralın uygulanmamasından doğduğunu göstermektedir.