Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde tarımsal ormancılık potansiyeli ve uygulamalarının değerlendirilmesi

Creative Commons License

Turna İ., Atar F., Güney D., Turna H., Atar E.

Ormancılık Araştırma Dergisi, cilt.13, sa.1, ss.44-60, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmada, Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde agroforestry (tarımsal ormancılık) sistemlerinin potansiyeli, bölgenin ekolojik ve sosyo-ekonomik özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Agroforestry, tarım, ormancılık ve hayvancılık faaliyetlerinin aynı arazi biriminde birlikte yürütülmesini sağlayan sürdürülebilir bir arazi kullanım yaklaşımıdır. Bölge; düşük yağış, yüksek sıcaklık, erozyon, tuzluluk ve arazi bozulumu gibi çevresel sorunlarla karşı karşıyadır. Bununla birlikte, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında sulama olanaklarının genişlemesi, çok işlevli arazi kullanım sistemlerinin geliştirilmesi için uygun koşullar oluşturmuştur. Bu çalışmada 2000–2024 yılları arasında yayımlanan ulusal ve uluslararası literatür incelenmiş; rüzgâr perdeleri, koruyucu ağaç kuşakları, kavak–söğüt temelli agrosilvikültürel sistemler ve silvopastoral uygulamalar ele alınmıştır. Bulgular, bölgenin agroforestry uygulamaları açısından önemli bir potansiyele sahip olduğunu göstermektedir. Özellikle Populus spp., Salix spp., Robinia pseudoacacia, Cupressus sempervirens ve Pistacia spp. gibi türleri içeren sistemlerin tarımsal verimliliği ve ekolojik dayanıklılığı artırabileceği belirlenmiştir. Agroforestry uygulamaları toprak organik maddesini artırmakta, erozyonu azaltmakta, mikroiklim koşullarını düzenlemekte ve karbon tutulmasına katkı sağlamaktadır. Ayrıca ürün çeşitliliği ve kırsal gelir artışı yoluyla ekonomik faydalar da sunmaktadır.
In this study, the potential of agroforestry systems in the Southeastern Anatolia Region of Türkiye was evaluated considering the region’s ecological and socio-economic characteristics. Agroforestry integrates agriculture, forestry, and livestock production within the same land unit and represents a sustainable land-use approach. The region faces environmental constraints such as low precipitation, high temperatures, erosion, salinity, and land degradation. However, irrigation expansion through the Southeastern Anatolia Project (GAP) has created favorable conditions for multifunctional land-use systems. This study reviewed national and international literature published between 2000 and 2024, focusing on windbreaks, shelterbelts, poplar–willow-based agrosilvicultural systems, and silvopastoral practices. The results indicate that the region has significant potential for agroforestry development. Systems including species such as Populus spp., Salix spp., Robinia pseudoacacia, Cupressus sempervirens, and Pistacia spp. can improve agricultural productivity and ecological resilience. Agroforestry practices enhance soil organic matter, reduce erosion, regulate microclimatic conditions, support carbon sequestration, and provide economic benefits through diversified products and increased rural income.