Akademik Veri Yönetim Sistemi
46. TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA HASTALIKLARI KONGRESİ, Antalya, Türkiye, 30 Nisan - 04 Mayıs 2025, ss.78-79, (Özet Bildiri)
Amaç: Bu çalışmada Türkiye’de elektronik sağlık verileri üzerinden tip 1 ve tip 2 diyabetin epidemiyolojik özelliklerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Sağlık Bakanlığı, Sağlık Bilgi Sistemleri (SBS) veri tabanına 2015-2021 yılları arasında diyabet tanısıyla kaydedilen 18 yaş ve üzeri 7.944.192 bireyin kayıtları incelenmiştir. Veriler Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2021 yılı sonuçlarına göre standardize edilip Tip 1 ve Tip 2 diyabetin tahmini prevalans ve insidansları, yaş grubu ve cinsiyet dağılımları, Dünya ve Avrupa’ya göre karşılaştırmalı prevalanslar, ileriye doğru projeksiyonlar ve kaba ölüm hızları hesaplanmıştır.
Bulgular: SBS veri tabanında kayıtlı 112.276 tip 1 diyabetli (K: %46,1; ortalama yaş: 44,4±19,1 yıl) birey mevcuttur. Tip 1 diyabetlilerin 2021 yılı için tahmini insidansı 6,3/100.000 kişi-yıl, tahmini prevalansı ‰1,32 olarak hesaplanmıştır. Tip 1 diyabetlilerin %26,3’ü genç (18-39), 19,9’u orta (40-64) ve %25,4’ü ileri (65+ yaş) grubundadır. Yedi yıllık ortalama kaba ölüm hızları tip 1 diyabetli kadınlarda 54,1/1000 kişi-yıl ve erkeklerde 49,8/1000 kişi-yıl olmuştur. 2021 yılında, 20-79 yaş grubu için %1,66 olarak hesaplanan prevalans baz alındığında, standart dünya ve standart Avrupa nüfuslarına göre karşılaştırmalı prevalansların sırası ile ‰1,75 ve ‰2,17 olduğu tahmin edilmiştir. Veri tabanında 7.811.893 tip 2 diyabetli (K: %59,3; ortalama yaş: 59,1±13,5 yıl) birey kayıtlıdır. Tip 2 diyabetlilerin 2021 yılı için tahmini insidansı 113,82/1000 kişi-yıl, tahmini prevalansı %11,51 olarak hesaplanmıştır. Tip 2 diyabetlilerin %7,4’ü genç (18-39), 51,2’si orta (40-64) ve %41,4’ü ileri (65+ yaş) grubundadır. Yedi yıllık ortalama kaba ölüm hızları Tip 2 diyabetli kadınlarda 16,5/1000 kişi-yıl ve erkeklerde 23,9/1000 kişi-yıl olarak gerçekleşmiştir. 2021 yılında 20-79 yaş grubu için %12,11 olarak hesaplanan prevalans baz alındığında, standart dünya ve Avrupa nüfuslarına göre karşılaştırmalı prevalansların sırası ile %11,52 ve %16,11 olduğu tahmin edilmiştir. Aynı yaş grubunda, 2021 yılında 7.122.1006 kişi olduğu görülmüştür. Tip 2 diyabetli nüfusun 2030 yılına kadar %26,6 artış ile 9.015.606 kişiye ve 2045 yılına kadar %60,8 artışla 11.455.390 kişiye ulaşması beklenmektedir. İleri yaş grubunda ise artış oranlarının 2030 yılında %45,1 ve 2045 yılında %110,3 olacağı öngörülmüştür.
Sonuç: Ülkemizde yetişkin toplumda tip 1 diyabet sıklığı, sanılanın aksine yüksektir. Tip 1 diyabet erkeklerde, tip 2 diyabet ise kadınlarda daha yaygındır. Her iki diyabet tipi yaşlı nüfusta artmaktadır. Tip 1 diyabetli kadınlarda ve tip 2 diyabetli erkeklerde kaba ölüm hızı daha yüksektir. Her iki tip diyabetin prevalansı dünya nüfusuna yakın olmakla birlikte, Avrupa nüfusuna göre daha yüksektir. Bu veriler ulusal ölçekte diyabetin önlenmesi için program geliştirilmesi ve uygulanmas ihtiyacı olduğunu göstermektedir. Ayrıca yaşlanmakta olan nüfusumuz nedeniyle yaşlı diyabetlilerin artacağı dikkate alınarak acil planlama yapılmalıdır.
Anahtar kelimeler: Tip1 Diyabet, Tip 2 Diyabet, Prevalans, İnsidans, Mortalite