Kent merkezi erişilebilirliği ve ulaşım ağı işlevselliği üzerine bir inceleme: Trabzon örneği
İdealkent, cilt.0, sa.51, ss.1-12, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 0 Sayı: 51
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.31198/idealkent.1681190
- Dergi Adı: İdealkent
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM), Academic Search Ultimate (EBSCO)
- Sayfa Sayıları: ss.1-12
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Karadeniz Teknik Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Erişilebilirlik, kent merkezinin işlevselliğini belirleyen temel unsurlardan biridir. Toplu taşıma olanaklarıyla erişimin sağlanması, yaya dostu dolaşımın önceliklendirilmesi ve özel araç kullanımının azaltılması, kentsel kullanılabilirliği önemli ölçüde artırmaktadır. Toplu taşıma sistemleri ile yaya altyapısının yetersiz olduğu kentlerde, özel araçlara olan bağımlılık genellikle trafik sıkışıklığı, ulaşım sorunları, gürültü ve hava kirliliği gibi olumsuz sonuçlar doğurmaktadır. Trabzon kent merkezinin önemli bir düğüm noktası olan Atatürk alanı çevresindeki yol ağı, kentin gelişim ihtiyaçları doğrultusunda yıllar içinde sürekli değişim göstermiştir. Bu çalışma, farklı ulaşım türlerinin kent merkezinin erişilebilirliği ve işlevselliği üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, Trabzon kent merkezinin erişilebilirliği ve ulaşım ağının etkinliği; yaya dolaşımı, toplu taşıma güzergâhları ve özel araç yolları olmak üzere üç ulaşım türü üzerinden, iki farklı zaman diliminde analiz edilmiştir. Analizler, saha çalışmaları ve haritalama yöntemlerine dayanmaktadır. Bulgular, 2019 ile 2025 yılları arasında gerçekleştirilen yayalaştırma çalışmaları ve toplu taşımaya yönelik iyileştirmelerin, bölgede hareketliliği ve trafik akışını önemli ölçüde artırdığını ortaya koymaktadır.
Accessibility is a key factor in shaping the functionality of city centers. Access through public transportation, the prioritization of pedestrian-friendly circulation, and reduced private-vehicle use significantly enhance urban usability. In cities where public transport systems and pedestrian infrastructure are underdeveloped, dependence on private vehicles often leads to congestion, traffic problems, noise, and air pollution. The road network surrounding Atatürk Area, an important node in Trabzon’s city center, has changed continuously over time in response to the city’s development needs. This study examines how different transportation modes affect city-center accessibility and functionality. To this end, the accessibility of Trabzon’s city center and the effectiveness of its transportation network were analyzed across two periods through three transportation modes: pedestrian circulation, public transportation routes, and private-vehicle roads. The analysis is based on fieldwork and mapping methods. The findings indicate that pedestrianization efforts and improvements to public transportation between 2019 and 2025 have significantly improved mobility and traffic flow in the area.