Makrodan Mikroya Yeşil Dönüşüm: Yeşil İktisat ve Yeşil İşletmecilik Üzerine Bir İnceleme
Dünyada ve Türkiye'de Yeşil Dönüşüm ve Adil Geçiş Süreci-Güncel ve Eleştirel Yaklaşımlar, Doç. Dr. Ahmet Yazar, Editör, Özgür Yayınları, Gaziantep, ss.110-130, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: Özgür Yayınları
- Basıldığı Şehir: Gaziantep
- Sayfa Sayıları: ss.110-130
- Editörler: Doç. Dr. Ahmet Yazar, Editör
- Karadeniz Teknik Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Makrodan Mikroya Yeşil Dönüşüm: Yeşil İktisat ve Yeşil İşletmecilik Üzerine Bir İnceleme
Zeynep Kaya (Araş. Gör.,Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, İİBF, İktisat, zkaya@erzincan.edu.tr, https:// orcid.org/0000-0003-0261-0358)
Muhammet Negiz (Araş. Gör.,Karadeniz Teknik Üniversitesi, İİBF, İşletme, muhammetnegiz@ktu.edu.tr, https:// orcid.org/0000-0002-6939-7742)
İklim değişikliği, doğal kaynakların tükenmesi, biyolojik çeşitlilik kaybı ve çevresel kirlilik gibi sorunlar, ekonomik faaliyetlerin yalnızca büyüme ve verimlilik üzerinden değerlendirilmesini yetersiz kılmıştır. Bu bağlamda yeşil iktisat, ekonomik sistemlerin çevresel sınırlar ve toplumsal bölüşüm üzerindeki etkilerine odaklanırken, yeşil işletmecilik bu dönüşümün işletmelerin strateji, üretim, finansman, insan kaynakları, tedarik ve inovasyon süreçlerine nasıl yansıdığını incelemektedir. Bu yönüyle bu çalışma, yeşil iktisat ile yeşil işletmecilik arasındaki ilişkiyi çok düzeyli bir perspektiften ele almaktadır. Çalışmada 1.497 Scopus yayını bibliyometrik yöntemlerle değerlendirilerek literatürün gelişimi, temel kavramsal ve tematik eğilimleri ile farklı analiz düzeyleri arasındaki ilişkiler ortaya konulmaktadır. Bulgular, yeşil inovasyonun yeşil iktisat ile yeşil işletmecilik arasında önemli bir bağlantı oluşturduğunu göstermektedir. Çevresel düzenlemeler, karbon politikaları ve yeşil finans gibi makro düzeydeki araçlar; ESG uygulamaları (Çevresel, Sosyal ve Kurumsal Yönetişim-Environmental, Social, and Governance), finans kuruluşları ve tedarik zincirleri gibi mezo düzeydeki mekanizmalar aracılığıyla işletmelere ulaşmakta, işletmeler ise bu etkileri liderlik, insan kaynakları, veri kullanımı, girişimcilik ve iş modeli değişiklikleri yoluyla uygulamaya dönüştürmektedir. Bununla birlikte, işletmelerde çevresel uygulamaların ve yeşil inovasyonun artması, tek başına gerçek anlamda bir yeşil dönüşümün gerçekleştiğini göstermemektedir. Firma performansındaki veya patent sayılarındaki gelişmeler, toplam kaynak tüketimi ve emisyonlarda mutlak azalma yaratmayabilir. Benzer şekilde ESG uygulamaları ve çevresel söylemler, bazı durumlarda gerçek dönüşüm yerine sembolik uyumla sınırlı kalabilmektedir. Bu nedenle gelecekteki araştırmaların işletme düzeyindeki göstergeleri makro ölçekteki ekolojik sınırlar, mutlak çevresel sonuçlar ve adil dönüşüm hedefleriyle birlikte değerlendirmesi gerekmektedir. Sonuç olarak çalışma, yeşil iktisadı sistem düzeyindeki dönüşümün yönünü belirleyen alan, mezo düzeydeki kurumları bu dönüşümü işletmelere taşıyan mekanizmalar ve yeşil işletmeciliği ise örgütsel düzeydeki uygulama alanı olarak konumlandırmaktadır. Bu yaklaşım, işletmeleri yalnızca çevresel politikaların pasif uygulayıcıları olarak değil, yeşil dönüşümü destekleyebilen, sınırlayabilen veya yalnızca sembolik düzeyde gerçekleştirebilen aktif aktörler olarak değerlendirmektedir.