Forest Recreation Function Allocation in Turkish Recreation Areas: A National-Scale Statistical and Spatial Analysis of Stand Structure Attributes

Hatay T. Y.

JOURNAL OF ANATOLIAN ENVIRONMENTAL AND ANIMAL SCIENCES, cilt.2026, sa.2026, ss.1-11, 2026 (TRDizin)

Özet

Türkiye'de mesire alanları, meşcere parçalarını piknik, yürüyüş, manzara seyri ve sportif faaliyetler olmak üzere dört temel rekreasyon fonksiyonuna ayıran bir mevzuat çerçevesinde yönetilmektedir. Bu fonksiyon atamaları ile silvikültürel meşcere özellikleri arasındaki istatistiksel ilişki ise ulusal ölçekte henüz ortaya konulamamıştır. Bu çalışmada, Orman Genel Müdürlüğü'nün (OGM) CBS tabanlı ulusal veri tabanından derlenen, Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesine dağılmış 1.020 tescilli mesire alanına ait 8.387 mescere parçası (~45.485 ha) kullanılmıştır. Kapalılık sınıfı, tür cinsi, meşcere karışımı ve çağ sınıfının rekreasyon fonksiyonlarıyla ilişkisini belirlemek amacıyla Cramér V etki büyüklükleriyle ki-kare testleri, Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U post-hoc karşılaştırmaları ile ikili lojistik regresyon uygulanmıştır. Meşcere karışım tipi dört aktivite türüyle de anlamlı ilişki göstermiştir (χ² = 14,47-25,88; p < 0,05; V = 0,045-0,060). Kapalılık sınıfı yalnızca piknik faaliyetiyle anlamlı bulunurken (χ² = 8,91; p = 0,012; V = 0,045), ağaç türü manzara aktivitesiyle en güçlü ilişkiyi sergilemiştir (χ² = 16,98; p < 0,001; V = 0,064). B çağı (ince ağaçlık) meşcereleri toplam rekreasyon alanının %44,1'ini oluşturmuştur. Tüm etki büyüklükleri küçük düzeyde kalmış olup meşcere yapısının fonksiyon atama kararlarını kısmen ancak tutarlı biçimde etkilediği görülmüştür. Global Moran's I mekansal otokorelasyon analizi, 1.018 alan sınırı mekansal birimi genelinde dört rekreasyon fonksiyon atamasının tümünde anlamlı pozitif kümelenme ortaya koymuştur (I = 0,077-0,191; z = 5,36-13,26; p < 0,0001); bu bulgu, fonksiyon atama kararlarının coğrafi açıdan rastgele olmadığını doğrulamaktadır. Çalışmayla birlikte geliştirilen interaktif CBS tabanlı bilgi sistemi (https://rais.tahayasin.com), saha yöneticilerinin meşcere ölçeğindeki özellik verilerine özel yazılım gerektirmeksizin açık erişim sağlamasına olanak tanımaktadır.

Recreation areas in Türkiye are managed under a regulatory framework that divides stand parcels into four primary recreation functions: picnicking, hiking, scenic viewing, and sports. The statistical relationship between these function assignments and silvicultural stand attributes has not yet been established at national scale. This study used a GIS-based database compiled by the General Directorate of Forestry (OGM), covering 8,387 stand parcels from 1,020 registered recreation areas (~45,485 ha) distributed across all seven geographic regions of Türkiye. Chi-square tests with Cramér's V effect sizes, Kruskal-Wallis tests, Mann-Whitney U post-hoc comparisons, and binary logistic regression were applied to determine the relationships between canopy closure, species type, stand mixture, and age class with recreation functions. Stand mixture type showed significant associations with all four activity types (χ² = 14.52-25.56; p < 0.05; V = 0.045-0.060). Canopy closure was significant only for picnicking (χ² = 8.91; p = 0.012; V = 0.045), while species type showed the strongest association with scenic viewing (χ² = 17.41; p < 0.001; V = 0.065). Pole-stage (B class) stands comprised 44.1% of total recreation area. All effect sizes remained small, indicating that stand structure partially but consistently influences function assignment decisions. Global Moran's I spatial autocorrelation analysis revealed significant positive clustering of all four recreation function designations across 1,018 area-boundary spatial units (I = 0.077-0.191; z = 5.36-13.26; p < 0.0001), confirming that function allocation decisions are geographically non-random. An interactive GIS-based information system developed alongside this study (https://rais.tahayasin.com) provides open access to stand-level attributes for field practitioners.