Şer'iye sicillerine göre Trabzon'da mülk satışları (1171-1182/1758-1769)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Yücel DURSUN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): KENAN İNAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Trabzon kentinin uzun ve köklü geçmişinin zaman olarak oldukça küçük, sahne olduğu gelişmeler itibariyle de önemli bir bölümünü teşkil eden 1758?1769 yılları arasında kentin henüz bütün yönleriyle bilinmeyen sosyal ve ekonomik tarihi ile ilgili tespitler yapmak amaçlanmıştır. Bunun için Osmanlı dönemi Trabzon şehir tarihi araştırmaları için vazgeçilmez öneme sahip Trabzon İl Halk Kütüphanesi arşivinde bulunan 1923, 1924, 1925, 1926, 1927, 1928, 1929 nolu Trabzon Şer'iye Sicillerindeki sosyal ve ekonomik yapıya ışık tutan verileri ihtiva eden mülk satış kayıtları incelenmiştir.Tez, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde XVIII. yüzyılın başından, son çeyreğinin bitimine kadar genelde Osmanlı Devleti ve özelde de Trabzon şehrinin sosyo-ekonomik yapısına değinilerek toplumu etkileyen hadiseler ile bunların boyutları tespit edilmiştir. Bu genel çerçeve içerisinde kentte mülk satış ilişkilerinin yoğunluğunu ve mahiyetini etkileyen unsurlar belirlenmeye çalışılmıştır. Ardından da önceden Trabzon'da mülk satışları temelli yapılan çalışmalara ve tezde izlenen yönteme değinilmiştir. Birinci bölümde, İslam hukukunda bey' akdi ile ilgili teorik bilgiler verilmiş, ardından da incelenen kadı sicillerine yansımış olan bu akidlerin uygulamaları örneklenmiştir. İkinci bölümde, mülk satış kayıtları sosyal yönleri ile değerlendirilerek, kentin sosyal durumu tespit edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde de, mülk satışları üzerinden kentin ekonomik yapısına dair saptamalara yer verilmiştir.Sonuç olarak, incelenen kadı sicillerinden derlenen veriler ışığında dönemin Osmanlı Devleti ekonomisi ve toplumunun genel yapısıyla paralellik arz eden bir eğilimin varlığı müşahede edilmiştir.