YENİ FTALOSİYANİN BİLEŞİKLERİNİN ALZHEİMER HASTALIĞI ÜZERİNDE ETKİNLİKLERİNİN İNCELENMESİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Temel Eczacılık, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Didem AKKAYA

Danışman: Arzu Özel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada suda çözünebilen periferal tetra-({6-[3-(dietilamonyum)fenoksi)heksil}oksi substitüe çinko ve nikel ftalosiyanin (DE-C6-ZnQ ve DE-C6-NiQ) bileşiklerinin Alzheimer hastalığına karşı ilaç olma potansiyellerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda bileşiklerin asetilkolinesteraz ve bütirilkolinesteraz enzim inhibisyonları ve kinetikleri UV-Vis spektrofotometri ile belirlenmiştir. Bileşiklerin plazmid pBR322 DNA nükleaz özellikleri agaroz jel elektroforez yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca bileşiklerin kolinesteraz enzimlerine karşı inhibisyonuna ait moleküler kenetleme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bileşiklerin insan nöroblastoma hücre hattına (SH-SY5Y) karşı sitotoksik etkinlikleri [3-(4,5-dimetiltiazol-2-il)-2,5-difeniltetrazolium bromür] (MTT) hücre canlılığı testi kullanılarak incelenmiştir. Moleküler kenetleme sonuçlarına göre DE-C6-CN ve AChE arasında BuChE'den daha güçlü bir afinite olduğu bulunmuştur. DE-C6-ZnQ ve DE-C6-NiQ, standart olarak kullanılan galantaminden daha yüksek inhibisyon etkilerine sahip ve her iki bileşik de Lineweaver-Burk grafiklerine göre AChE ve BuChE üzerinde yarışmalı inhibisyon göstermişlerdir. DE-C6-NiQ, SH-SY5Y hücrelerinde DE-C6-ZnQ'dan daha güçlü bir sitotoksik etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Tüm bu sonuçlar, DE-C6-ZnQ'nun Alzheimer hastalığının tedavisinde kullanılma potansiyeline sahip olduğunu göstermiştir.