Bütünleşik AHP ve TOPSIS Yöntemiyle Bölgesel Düzeyde Afet Depo Yeri Seçimi: Somali Örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Abdulrazak Yasin MOHAMED

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BİRDOĞAN BAKİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Her geçen yıl doğal ve insan kaynaklı afetlerin oluşumu, yeryüzünün çeşitli bölgelerinde sürekli artmaktadır. Afet risk yönetimine göre Somali, dünyanın en fazla doğal afet yaşamaya eğilimli ülkelerinden biridir. Kuraklık ve seller, ülkenin her bölgesini etkileyen en yaygın iki doğal afettir. Buna ilaveten, gıda güvensizliği toplumsal huzursuzluğa, ekonomik ve politik istikrarsızlık da Somali'deki insani krizlerin oluşumuna sebep olmaktadır. Afet hazırlık planlaması, afetlerin savunmasız nüfus üzerindeki olumsuz etkisini azaltmak açısından önemli bir süreçtir. Bu açıdan afet lojistik çalışmasının; afet yardım operasyonlarının zorluklarının belirlenmesinde, bu zorlukların verimli ve etkin yönetiminde ve yaklaşmakta olan afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik bir mekanizma uygulanmasında önemli bir rolü vardır. Bu çalışmanın amacı, Somali'de afet deposunun hangi bölgede konumlandırılması gerektiği konusunda bir çözüm önerisi sunmaktır. Bu sebeple, afet depolarının bölgesel konumunu etkileyen belirleyici faktörler ve afet deposunun konumlandırılacağı bölgenin seçilmesi ile ilgili bir çalışma gerçekleştirilmiştir. İlk olarak, afet depo yeri seçimi için bölgesel düzeyde uygun kriterleri belirlemek için kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. Daha sonra en uygun (optimal) bölgeyi belirlemek için Çok Kriterli Karar Verme yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada; Somali'de afet depo bölgesinin seçiminde ilgili uzmanlara uygulanan anket sonucunda Analitik Hiyerarşi Prosesi ile kriterlerin önem dereceleri belirlenmiş ve TOPSIS yönetimi ile de alternatif bölgelerin sıralaması yapılmıştır. Daha sonra, araştırma sonuçlarının doğrulanması amacıyla duyarlılık analizi yapılmıştır. Çalışma sonucunda, en önemli kriter "Siyasal İstikrar" olarak belirlenmiştir. Alternatif bölgeler arasında ise "Benadir Bölgesi" afet deposunun kurulacağı en uygun bölge olarak seçilmiştir.