Türk Edebiyatı'nda Kaside Geleneğinde İktidar Kavram Alanı (15-18. Yüzyıl)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYTULLAH BAŞTAN
Danışman: Seda Uysal Bozaslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kavram alanı, dildeki sözcüklerin birbirleriyle ilişkilerini belirleyen, bu ilişkinin incelenmesiyle sözcüklerin eş anlamlı, yakın anlamlı veya anlam yönüyle birbirini tamamlayan yönlerini ele alan ve sözcük ağlarının tespitine olanak sağlayan dil kuramıdır. Bu kurama dayanarak yapılan çalışmalarda sözcüklerin kullanıldıkları bağlamda kazandıkları anlamlar ve yüzyıllar içerisinde yaşadıkları değişim ve dönüşümler üzerinde durulmaktadır. Bu bilgilerden ilham alarak bu çalışmada padişahın/paşanın varlığı, gücü, devletin devamlılığı vb. konularda önemli bilgiler içeren kasidelerde "iktidar" sözcüğünün kavram alanı kasideler aracılığıyla incelenmiştir. İlk aşamasında kavram alanı açıklanmış ve ardından iktidar sözcüğü, sözlüklerde taranarak "iktidar" sözcüğünün kavram alanı tespit edilmiştir. İktidar sözcüğüyle ilişkili olan sözcüklerin tespit edilmesiyle kasidelerde iktidara yönelik ifadelerin hangi konular etrafında yoğunlaştığı belirlenmiştir. Bu değerlendirmede 15-18. yüzyıllarda yaşamış ve dönemlerine kasideciliği ile damga vurmuş Şeyhî, Ahmet Paşa, Necatî, Fuzûlî, Bâkî, Hayalî Bey, Nâbî, Nâ'ilî-i Kadîm, Nef'î, Nedîm, Şeyh Gâlip ve Sünbülzade Vehbî'nin kasidelerindeki "iktidar" sözcüğünün kavram alanı tespit edilerek sonuç kısmında dönemlere, şairlere ve iktidarla ilişkili kişilere dair tespitlere yer verilmiştir.