Mekânın adaptasyondaki tavrı: Faroz balıkçı barınakları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU DÜBÜŞ
Danışman: Şengül Yalçınkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yapılar ilk günden itibaren içinde bulundukları koşullara adaptasyon sağlamaktadır. Birçok faktörün etkili olduğu süreçte yapılar, koşullara uyum göstererek devamlılığını sağlamaktadır. Çalışmada, yapı grubunun zaman içerisinde ortaya çıkan koşullar karşısında geçirdiği değişim ve dönüşüm ve bu süreçte etkili faktörlerin ortaya konması amaçlanmıştır. Bunun için adaptasyon kavramı temel alan bir model oluşturulmuştur. Çalışma alanı olarak Trabzon Faroz'da yer alan balıkçı barınakları seçilmiştir. Alan; başlangıçta aynı mimari özelliklerde inşa edilip, farklı etmenler karşısında farklı özellikte barınakların ortaya çıktığı bir alan durumunda olması nedeni ile çalışmaya konu edinilmiştir. Aynı zamanda alan, önemli bir tarihi geçmişi olan ve kent kültüründe yer etmiş bir yerin değişim sürecini temsil etmesi nedeni ile önemlidir. Oluşturulan modele bağlı olarak oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu ve yerinde tespit çalışmaları ile veri elde edilmiştir. Bu veriler doğrultusunda incelenen 30 barınak özelinde adaptasyon süreci değerlendirilmiş ve 6 temel soruya cevap aranmıştır. Sonuç olarak dönüşüm geçiren bir mimari yapıda, yeni duruma doğru adaptasyon sağlayan mekânlarda yapının ve kullanıcının ihtiyaçlarının giderildiği görülmektedir. Yapıları; balıkçılık yapmak ve balıkçılığın yanı sıra farklı işlevler amacıyla kullanılanlar olarak iki gruba ayırdığımızda; balıkçılık yapılan barınaklarda ihtiyaçlar, diğerlerinde ise ihtiyaçların yanında kişisel zevkler ön plana çıkmaktadır. Aynı zamanda iki grup barınak yapılarında; asma kat eklenmesi ve çekek alanının belirli kısmının kapatılarak farklı işlevlere cevap verecek hâle getirilmesi ortak olarak görülmektedir. Sonuç olarak fazla işlevli ve küçük metrekareli barınak yapılarında, adaptasyon süreci doğru yönetildiğinde yaşanabilirlik ve kullanışlılık düzeyi artacaktır.