Cumhuriyetin ilanının Türk basınına yansımaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇAĞRI YILDIRIM
Danışman: Uğur Üçüncü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada cumhuriyetin ilanının Türk basınındaki yankıları dönemin gazetelerinde yer alan haberler ve köşe yazıları vasıtasıyla açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışma üç bölüm halinde hazırlanmıştır. Birinci bölümde, telif eserlerden yararlanılarak cumhuriyet kelimesinin anlamı ve Mustafa Kemal Paşa'da cumhuriyet fikrinin nasıl geliştiği ifade edilmiştir. Osmanlı Devleti'nin on dokuzuncu yüzyılın sonları ile yirminci yüzyılın başlarındaki durumu izah edilirken, Mustafa Kemal Paşa'nın Türk milletinin bağımsızlığını sağlamak amacıyla çeşitli faaliyetlerde bulunduğu ve faaliyetlerini büyük bir gizlilik içerisinde yürüttüğü belirtilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, cumhuriyetin ilanına giden süreçte meydana gelen olaylar üzerinde durulmuştur. Mustafa Kemal Paşa'nın yeni Türk devletinin adı, yönetim biçimi ve başkenti hakkında ilk açıklamayı Neue Freie Presse gazetesi muhabiri Lazar'a yaptığına değinilmiştir. Böylece Mustafa Kemal Paşa tarafından cumhuriyetin ilanına giden sürecin planlaması gözler önüne serilmiştir. Hükümet buhranının Mustafa Kemal Paşa'nın yaptığı teklif vasıtasıyla çözümlenmesi sonucunda cumhuriyetin ilan edildiği ve Mustafa Kemal Paşa'nın Türkiye'nin ilk cumhurbaşkanı seçildiği anlatılmıştır. Üçüncü bölümde, cumhuriyetin ilanı münasebetiyle yapılan kutlamalardan, çekilen tebrik telgraflarından ve başta Mustafa Kemal Paşa'nın yakın arkadaşları olmak üzere Türk basınının cumhuriyetin ilanına gösterdiği tepkilerden bahsedilmiştir. Mustafa Kemal Paşa'nın yakın arkadaşlarının cumhuriyetin ilanına olmasa da ilan ediliş biçimine tepki gösterdiklerine dikkat çekilmiştir. Türk basını, yayımladığı köşe yazılarıyla cumhuriyetin ilanına karar vermekle acele edildiğinin, bu kararın diktatörlüğe yol açabileceğinin altını çizmiştir. Cumhuriyetin ilanı yapılan kutlamalardan da anlaşılabileceği üzere Türk milleti tarafından büyük bir sevinçle karşılanmıştır. Anahtar Kelimeler: Mustafa Kemal Paşa, Neue Freie Presse, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Hükümet Buhranı, Cumhuriyetin İlan